तपेन वर्षाः शरदा हिमागमो
वसन्तलक्ष्म्या शिशिरः समेत्य च ।
प्रसूनकॢप्तिं दधतः सदर्तवः
पुरोस्य वास्तव्यकुटुम्बितां ययौ ॥

मल्लिनाथः तपेनेति ॥ सदा नित्यं नतु यथाकालं प्रसूनक्लृप्तिं कुसुमसंपत्तिम् । `प्रसूनं कुसुमं सुमम्` इत्यमरः । दधतो धारयन्तः ऋतवो वर्षाः प्रावृट् तपेन ग्रीष्मेण । "उष्ण ऊष्मागमस्तपः` इति, `स्त्रियां प्रावृट् स्त्रियां भूम्नि वर्षा अथ शरत्स्त्रियाम्` इति चामरः । तथा हिमागमो हेमन्तः शरदा, तथा शिशिरो वसन्तलक्ष्म्या च समेत्य मिथुनीभावेन मिलित्वा अस्य रावणस्य पुरे वसन्तीति वास्तव्या वस्तारः । `वसेस्तव्यत्कर्तरि णिच्च` (वा) इति तव्यत् प्रत्ययः । ते च कुटुम्बिनश्च तेषां भावं तत्ताम् । प्रतिवासित्वमित्यर्थः । ययुः समेत्य ययुरिति समुदायसमुदायिनोरभेदविवक्षया समानकर्तृत्वम् । अत्र पुरे युगपत्सर्वर्तुसंबन्धाभिधानादसंबन्धे संबन्धरूपातिशयोक्तिः

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
त	पे	न	व	र्षाः	श	र	दा	हि	मा	ग	मो
व	स	न्त	ल	क्ष्म्या	शि	शि	रः	स	मे	त्य	च
प्र	सू	न	कॢ	प्तिं	द	ध	तः	स	द	र्त	वः
पु	रो	स्य	वा	स्त	व्य	कु	टु	म्बि	तां	य	यौ
ज			त			ज			र

Other texts to read

रामायणम् वाल्मीकिः

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

About

Resources

Connect