बृहच्छलानिष्ठुरकण्ठघट्टना-
विकीर्णलोलाग्निकणं सुरद्विषः ।
जगत्प्रभोरप्रसिहिष्णु वैष्णवं
न चक्रमस्याक्रमताधिकन्धरं ॥

मल्लिनाथः बृहच्छिलेति ॥ बृहति शिलेव निष्ठुरे कण्ठे घट्टनादभिघाताद्विकीर्णा विक्षिप्ताः लोलाश्चाग्निकणाः स्फुलिङ्गा यस्य तत् । अत एवाप्रसहिष्णु अनभिभावकम् । `प्रसहनमभिभवः` इति वृत्तिकारः । `अलंकृञ्-` (अष्टाध्यायी ३.२.१३६ ) इत्यादिना इष्णुच् । वैष्णवं चक्रं सुदर्शनं जगत्प्रभोः सकललोकैकस्वामिनः । अस्य सुरद्विषो रावणस्य कंधरायामधि अधिकंधरमधिग्रीवम् । विभक्त्यर्थेऽव्ययीभावः । `अव्ययीभावश्च` (अष्टाध्यायी २.४.१८ ) इति नपुंसकत्वात् `ह्रस्वो नपुंसके प्रातिपदिकस्य` (अष्टाध्यायी १.२.४७ ) इति ह्रस्वत्वम् । `कण्ठो गलोऽथ ग्रीवायां शिरोधिः कंधरेत्यपि` इत्यमरः । नाक्रमताप्रतिहतं न क्रमते स्म न प्रवर्तते स्म । किंतु प्रतिहतमेवेत्यर्थः । `वृत्तिसर्गतायनेषु क्रमः` (१॥३॥३८) इति वृत्तावात्मनेपदम् । वृत्तिरप्रतिबन्धः

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
बृ	ह	च्छ	ला	नि	ष्ठु	र	क	ण्ठ	घ	ट्ट	ना
वि	की	र्ण	लो	ला	ग्नि	क	णं	सु	र	द्वि	षः
ज	ग	त्प्र	भो	र	प्र	सि	हि	ष्णु	वै	ष्ण	वं
न	च	क्र	म	स्या	क्र	म	ता	धि	क	न्ध	रं
ज			त			ज			र

Other texts to read

कुमारसंभवम् कालिदासः

किरातार्जुनीयम् भारविः

About

Resources

Connect