सटाच्छटभिन्नघनेन बिभ्रता
नृसिंह सैंहीमतनुं तनुं त्वया ।
स मुग्धकान्तास्तनसङ्गभङ्गुरै-
रुरोविदारं प्रतिचस्किरे नखैः ॥

मल्लिनाथः सटाच्छटेति ॥ हे नृसिंह, नरः सिंह इवेत्युपमितसमासः । ना चासौ सिंह`श्चेति प्रस्तावात् । सिंहस्येमां सैंहीं तनुं कायं बिभ्रता । नृसिंहावतारभाजेत्यर्थः । किंभूताम् । अतनुं विस्तीर्णाम् । अत एव सटाच्छटाभिः केशरसमूहैः भिन्ना घना मेघा पाठा०-१ `गुणानि`. २ `श्रियाम्`. ३ `यद्वा` इत्यत आरभ्य `समासान्तः` इत्यन्तः पाठः क्वचिन्न पठ्यते. येन । अभ्रंकषविग्रहत्वादिति भावः । `सटा जटाकेशरयोः` इति `तनुः काये कृशेऽल्पे च` इति विश्वः । त्वया स दैत्यः । मुग्धौ नवौ । `मुग्धः सौम्ये नवे मूढे` इति वैजयन्ती । यो कान्तास्तनौ तयोः सङ्गेनापि भङ्गुरैः कुटिलैर्नखैरुरोविदारम् उरो विदार्य । `परिक्लिश्यमाने च` (अष्टाध्यायी ३.४.५५ ) इति णमुल्प्रत्ययः । प्रतिचस्करे हतः । किरतेः कर्मणि लिट् । `ऋच्छत्यृृताम्` (अष्टाध्यायी ७.४.११ ) इति गुणः । “हिंसायां प्रतेश्च` (अष्टाध्यायी ६.१.१४१ ) इति सुडागमः । वज्रकठिनोऽपि नखैर्विदारित इति वाङ्मनसयोरगोचरमहिम्नस्ते किमसाध्यमिति भावः

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
स	टा	च्छ	ट	भि	न्न	घ	ने	न	बि	भ्र	ता
नृ	सिं	ह	सैं	ही	म	त	नुं	त	नुं	त्व	या
स	मु	ग्ध	का	न्ता	स्त	न	स	ङ्ग	भ	ङ्गु	रै
रु	रो	वि	दा	रं	प्र	ति	च	स्कि	रे	न	खैः
ज			त			ज			र

Other texts to read

किरातार्जुनीयम् भारविः

रामायणम् वाल्मीकिः

About

Resources

Connect