स संचरिष्णु भुवनान्तरेषु यां
यदृच्छयाशिश्रियादाश्रयः श्रियः ।
अकारि तस्यै मुकुटोपलस्खल-
त्करैस्त्रिसन्ध्यं त्रिदशैर्दिशे नमः ॥

मल्लिनाथः स इति ॥ अन्येषु भुवनेषु भुवनान्तरेषु । `सुप्सुपा` इति समासः। संचरिष्णुः संचरणशीलः। `अलंकृञ्-` (अष्टाध्यायी ३.२.१३६ ) इत्यादिना चरेरिष्णुच् । श्रियो लक्ष्म्या आश्रयः स हिरण्यकशिपुः । यदृच्छया स्वैरवृत्त्या । यदृच्छा स्वैरवृत्तिः` इत्यमरः। यां दिशमशिश्रियदगमत् । श्रयतेर्लुङ् णिश्रि-` (अष्टाध्यायी ३.१.४८ ) इत्यादिना चङि द्विर्भाव इयङादेशः। मुकुटोपलेषु मौलिरत्नेषु स्खलन्तः करा येषां तैः । शिरसि बद्धाञ्जलिभिरित्यर्थः । `उपलः प्रस्तरे रत्ने` विश्वः । तिस्रो दशा बाल्यकौमारयौवनानि, जन्मसत्तावृद्धयो वा येषां तैत्रिदशैर्देवैः । यद्वा त्रिर्दश परिमाणमेषामिति `बहुव्रीहौ संख्येये डजबहुगणात्` (५।४७३) इति समासान्तः । तिस्रः संध्याः समाहृतास्त्रिसन्ध्यम् । तद्धितार्थोत्तरपद-` (२।१५१) इत्यादिना समाहारे द्विगुः। द्विगुरेकवचनम्` (२०४३) वा टाबन्त इति पक्षे नपुंसकत्वम् । अत्यन्तसंयोगे द्वितीया । तस्यै दिशे करैर्हस्तैः । `नमःस्वस्ति-` (अष्टाध्यायी २.३.१६ ) इत्यादिना चतुर्थी । नमः नमस्कारोऽकारि कृतम् । कृञः कर्मणि लुङ् । `चिण् भावकर्मणोः` (अष्टाध्यायी ३.१.६६ ) इति चिण् । संध्यावन्दनेऽपि दिङ्नियमं परित्यज्य तदागमनभयात्तस्यै दिशे नमस्कारः कृत इति भावः

छन्दः उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
स	सं	च	रि	ष्णु	भु	व	ना	न्त	रे	षु	यां
य	दृ	च्छ	या	शि	श्रि	या	दा	श्र	यः	श्रि	यः
अ	का	रि	त	स्यै	मु	कु	टो	प	ल	स्ख	ल
त्क	रै	स्त्रि	स	न्ध्यं	त्रि	द	शै	र्दि	शे	न	मः

Other texts to read

श्रीमद्भगवद्गीता

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

About

Resources

Connect