तदिन्द्रसंदिष्टमुपेन्द्र यद्वचः
क्षणं मया विश्वजनीनमुच्यते ।
समस्तकार्येषु गतेन धुर्यता-
महिद्विषस्तद्भवता निशम्यताम् ॥

मल्लिनाथः तदिति ॥ तत्तस्मादिन्द्रमुपगत उपेन्द्र इन्द्रावरजः । अत एवेन्द्रसंदिष्टम् । श्रोतव्यमिति भावः। किंच विश्वस्मै जनाय हितं विश्वजनीनम् । `आत्मन्विश्वजनभोगोत्तरपदात्खः` (अष्टाध्यायी ५.१.९ ) । यद्वचः क्षणं न तु चिरं मयोच्यते, तद्वचोऽहिद्विषो वृत्रघ्नः । `सर्पे वृत्रासुरेऽप्यहिः` इति वैजयन्ती । समस्तकार्येषु धुर्यतां धुरंधरत्वं गतेन । अतोऽपि भवता निशम्यताम् । प्रार्थनायां लोट् । धुरं वहतीति धुर्यः । `धुरो यड्ढकौ` (अष्टाध्यायी ४.४.७७ ) इति यत्प्रत्ययः । स्फुटमत्र पदार्थहेतुकं काव्यलिङ्गमलंकारः

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
त	दि	न्द्र	सं	दि	ष्ट	मु	पे	न्द्र	य	द्व	चः
क्ष	णं	म	या	वि	श्व	ज	नी	न	मु	च्य	ते
स	म	स्त	का	र्ये	षु	ग	ते	न	धु	र्य	ता
म	हि	द्वि	ष	स्त	द्भ	व	ता	नि	श	म्य	ताम्
ज			त			ज			र

Other texts to read

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

About

Resources

Connect