प्रवृत्त एव स्वयमुज्झिश्रमः
क्रमेण पेष्टुं भुवनद्वषामसि ।
तथापि वाचालतया युनक्ति मां
मिथस्त्वदाभाषणलोलुपं मनः ॥

मल्लिनाथः प्रवृत्त इति ॥ त्वमुज्झितश्रमः त्यक्तश्रमः सन् क्रमेण भुवनानि द्विषन्तीति भुवनद्विषो दुष्टास्तेषां पेष्टुम् । तान् हिंसितुमित्यर्थः । `जासिनिप्रहण-` (अष्टाध्यायी २.३.५६ ) इत्यादिना कर्मणि शेषे षष्ठी । स्वयमपरप्रेरित एव प्रवृत्तोऽसि । एवं तर्हि पिष्टपेषणं किमिति चेत्तत्राह-तथापि स्वतःप्रवृत्तेऽपि मिथो रहसि त्वदाभाषणे त्वया सह संलापे लोलुपं लुब्धम् । `लुब्धोऽभिलाषुकस्तृष्णक्समौ लोलुपलोलुभौ` इत्यमरः । मनो मां वाचालतया सह युनक्ति । वाचालं करोतीत्यर्थः । वाचो बह्व्योऽस्य सन्तीति वाचालः। `आलजाटचौ बहुभाषिणि` (अष्टाध्यायी ५.२.१२५ ) इत्यालच् । `स्याजल्पाकस्तु वाचालो वाचाटो बहुगर्ह्यवाक्` इत्यमरः

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
प्र	वृ	त्त	ए	व	स्व	य	मु	ज्झि	श्र	मः
क्र	मे	ण	पे	ष्टुं	भु	व	न	द्व	षा	म	सि
त	था	पि	वा	चा	ल	त	या	यु	न	क्ति	मां
मि	थ	स्त्व	दा	भा	ष	ण	लो	लु	पं	म	नः
ज			त			ज			र

Other texts to read

रघुवंशम् कालिदासः

श्रीमद्भगवद्गीता

About

Resources

Connect