महामहानीलशिलारुचः पुरो
निषेदिवान्कंसकृषः स विष्टरे ।
श्रितोदयाद्रेरभिसायमुच्चकै-
रचूचुरच्चन्द्रमसोऽभिरामताम् ॥

मल्लिनाथः महामहेति ॥ महत्या महानीलशिलायाः सिंहलद्वीपसंभवेन्द्रनीलोपलस्य रुगिव रुग्यस्य तस्येत्युपमालंकारः । `सिंहलस्याकराद्भूता महानीलास्तु ते स्मृताः` इति भगवानगस्त्यः । कंसकृषो हरेः पुरोऽग्रे उच्चकैरुन्नते विष्टर आसने । “वृक्षासनयोर्विष्टरः` (अष्टाध्यायी ८.३.९३ ) इति षत्वम् । निषेदिवानुपविष्टवान् । `भाषायां सदवसश्रुवः` (अष्टाध्यायी ३.२.१०८ ) इति क्कसुः । स मुनिरभिसायं सायंकालाभिमुखम् । अव्ययीभावसमासः। सायंकालस्य कार्ष्ण्यात्कृष्णोपमानत्वम् । श्रित आश्रित उदयाद्रिरुदयाचलो येन तस्य चन्द्रमसोऽभिरामतां शोभामचूचुरच्चोरितवान् । प्राप्तवानित्यर्थः । `चुर स्तेये` `णिश्रि-` (अष्टाध्यायी ३.१.४८ ) इति चङ् । `अन्यस्यान्यधर्मसंबन्धासंभवाच्चन्द्रमसाभिरामतामिवाभिरामतामि`त्यौपम्यपर्यवसानादसंभवद्वस्तुसंबन्धरूपो निदर्शनाभेदः स चोक्तोपमयाङ्गाङ्गिभावेन संकीर्यते

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
म	हा	म	हा	नी	ल	शि	ला	रु	चः	पु	रो
नि	षे	दि	वा	न्कं	स	कृ	षः	स	वि	ष्ट	रे
श्रि	तो	द	या	द्रे	र	भि	सा	य	मु	च्च	कै
र	चू	चु	र	च्च	न्द्र	म	सो	ऽभि	रा	म	ताम्
ज			त			ज			र

Other texts to read

किरातार्जुनीयम् भारविः

रामायणम् वाल्मीकिः

About

Resources

Connect