तमर्घ्यमर्घ्यादिकयादिपुरुषः
सपर्यया साधु स पर्यपूजयत् ।
गृहानुपैतुं प्रणयादभीप्सवो
भवन्ति नापुण्यकृतां मनीषिणः ॥

मल्लिनाथः तमिति ॥ आदिपूरुषः पुराणपुरुषः। `अन्येषामपि दृश्यते` (अष्टाध्यायी ६.३.१३७ ) इति वा दीर्घः । स कृष्णः । अर्घं पूजामर्हत्यर्घ्यः । `दण्डादिभ्यो यत्` (अष्टाध्यायी ५.१.६६ ) । तं नारदम् । अर्घार्थं द्रव्यमर्घ्यम् । `पादार्घाभ्यां च` (अष्टाध्यायी ५.४.२५ ) इति यत्प्रत्ययः । `मूल्ये पूजाविधावर्घः`, `षट् तु त्रिष्वर्घ्यमर्घ्यार्घ्यः` इति चामरः । अर्घ्यमादिर्यस्यास्तयार्घ्यादिकया। `शेषाद्विभाषा` (अष्टाध्यायी ५.४.१५४ ) इति विकल्पेन कप्प्रत्ययः । सपर्यया पूजया । `पूजा नमस्यापचितिः सपर्यार्चाहणाः समाः` इत्यमरः । साधु यथा तथा पर्यपूपुजत् परिपूजितवान् । णौ चङन्तं कर्तव्यम् । युक्तं चैतदित्यर्थान्तरं न्यस्यति-गृहानिति । मनस ईषिणो मनीषिणः सन्तः । पृषोदरादित्वात्साधुः । अपुण्यकृतां पुण्यमकृतवताम् । `सुकर्मपापमन्त्रपुण्येषु कृञ्ः` (अष्टाध्यायी ३.२.८९ ) इति भूते क्विम् । गृहान्प्रणयादुपैतुमभीप्सवः प्राप्तुमिच्छवः । आप्नोतेः सन्नन्तादुप्रत्ययः । `आपूज्ञप्यृधामीत्` (अष्टाध्यायी ७.४.५५ ) इतीकारः । न भवन्ति किंतु पुण्यकृतामेव । अतः कृच्छूलभ्याः सन्तः पूज्या इत्यर्थः

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
त	म	र्घ्य	म	र्घ्या	दि	क	या	दि	पु	रु	षः
स	प	र्य	या	सा	धु	स	प	र्य	पू	ज	यत्
गृ	हा	नु	पै	तुं	प्र	ण	या	द	भी	प्स	वो
भ	व	न्ति	ना	पु	ण्य	कृ	तां	म	नी	षि	णः
ज			त			ज			र

Other texts to read

महाभारतम् वेदव्यासः

किरातार्जुनीयम् भारविः

About

Resources

Connect