परिभ्रमसि किं मुधा क्वचन चित्त विश्राम्यतां स्वयं भवति यद्यथा भवति तत्तथा नान्यथा ।अतीतमननुस्मरन्नपि च भाव्य-सङ्कल्पयन्नतर्कित- समागमानुभवामि भोगनाहम् ॥
परिभ्रमसि किं मुधा क्वचन चित्त विश्राम्यतां स्वयं भवति यद्यथा भवति तत्तथा नान्यथा ।अतीतमननुस्मरन्नपि च भाव्य-सङ्कल्पयन्नतर्कित- समागमानुभवामि भोगनाहम् ॥
अन्वयः
AI
चित्त, किम् मुधा क्वचन परिभ्रमसि? विश्राम्यताम्। यत् यथा भवति, तत् तथा स्वयम् भवति, न अन्यथा। अहम् अतीतम् अननुस्मरन्, भाव्यम् च अपि असङ्कल्पयन्, अतर्कित-समागमान् भोगान् अनुभवामि।
Summary
AI
O mind, why do you wander in vain? Rest. Whatever is to happen, happens on its own, not otherwise. Not dwelling on the past, nor planning for the future, I experience the pleasures that come unexpectedly.
सारांश
AI
हे मन! व्यर्थ यहाँ-वहाँ मत भटक, शांत हो जा। जो जैसा होना है, वह वैसा ही होगा। मैं अतीत का शोक और भविष्य की चिंता छोड़कर अनायास प्राप्त सुखों का अनुभव करता हूँ।
पदच्छेदः
AI
| परिभ्रमसि | परिभ्रमसि (परि√भ्रम् कर्तरि लट् (परस्मै.) म.पु. एक.) | you wander around |
| किम् | किम् | why |
| मुधा | मुधा | in vain |
| क्वचन | क्वचन | somewhere |
| चित्त | चित्त (८.१) | O mind |
| विश्राम्यताम् | विश्राम्यताम् (वि√श्रम् भावकर्मणोः लोट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | let rest be taken |
| स्वयम् | स्वयम् | by itself |
| भवति | भवति (√भू कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | happens |
| यत् | यद् (१.१) | what |
| यथा | यथा | as |
| भवति | भवति (√भू कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | happens |
| तत् | तद् (१.१) | that |
| तथा | तथा | so |
| न | न | not |
| अन्यथा | अन्यथा | otherwise |
| अतीतम् | अतीत (अति√इ+क्त, २.१) | the past |
| अननुस्मरन् | अननुस्मरत् (अनु√स्मृ+शतृ, १.१) | not remembering |
| अपि | अपि | also |
| च | च | and |
| भाव्यम् | भाव्य (√भू+ण्यत्, २.१) | the future |
| असङ्कल्पयन् | असङ्कल्पयत् (सम्√कॢप्+णिच्+शतृ, १.१) | not planning |
| अतर्कित-समागमान् | अतर्कित–समागम (२.३) | unexpected arrivals |
| अनुभवामि | अनुभवामि (अनु√भू कर्तरि लट् (परस्मै.) उ.पु. एक.) | I experience |
| भोगान् | भोग (२.३) | pleasures |
| अहम् | अस्मद् (१.१) | I |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.