खलालापाः सौढाः कथमपि तदाराधनपरै-
र्निगृह्यान्तर् बाष्पं हसितमपि शून्येन मनसा ।
कृतो वित्तस्तम्भप्रतिहतधियामञ्जलिरपि
त्वमाशे मोघाशे किमपरमतो नर्तयसि माम् ॥

अन्वयः AI तत्-आराधन-परैः कथमपि खलालापाः सौढाः, अन्तर्-बाष्पं निगृह्य शून्येन मनसा हसितम् अपि। वित्त-स्तम्भ-प्रतिहत-धियाम् अञ्जलिः अपि कृतः। मोघाशे त्वम् आशा, अतः परम् माम् किम् नर्तयसि?

Summary AI Devoted to pleasing them, I somehow endured the talk of the wicked; suppressing my inner tears, I even laughed with an empty mind. I even folded my hands in reverence to those whose minds were stupefied by the pride of wealth. O vain Hope, what more will you make me dance to?

सारांश AI दुष्टों की बातें सहीं, आंसू दबाकर झूठी हंसी हंसी और धनिकों के सामने हाथ जोड़े। हे व्यर्थ की आशा! तू मुझे और कितना नचाएगी?

पदच्छेदः AI

खल	खल	wicked people
आलापाः	आलाप (१.३)	the talks of
सौढाः	सोढ (√सह्+क्त, १.३)	were endured
कथमपि	कथमपि	somehow
तत्	तद्	their
आराधन	आराधन	pleasing
परैः	पर (३.३)	by those devoted to
निगृह्य	निगृह्य (नि√ग्रह्+ल्यप्)	Having suppressed
अन्तर्	अन्तर्	inner
बाष्पम्	बाष्प (२.१)	tears
हसितम्	हसित (√हस्+क्त, १.१)	laughed
अपि	अपि	also
शून्येन	शून्य (३.१)	with an empty
मनसा	मनस् (३.१)	mind
कृतः	कृत (√कृ+क्त, १.१)	Was made
वित्त	वित्त	wealth
स्तम्भ	स्तम्भ	pride
प्रतिहत	प्रतिहत (प्रति√हन्+क्त)	stupefied
धियाम्	धी (६.३)	of those whose intellect is
अञ्जलिः	अञ्जलि (१.१)	folded hands gesture
अपि	अपि	even
त्वम्	युष्मद् (१.१)	you
आशा	आशा (८.१)	O Hope
मोघाशे	मोघाशा (८.१)	O vain Hope
किम्	किम्	what
अपरम्	अपरम्	more
अतः	अतः	than this
नर्तयसि	नर्तयसि (√नृत् +णिच् कर्तरि लट् (परस्मै.) म.पु. एक.)	do you make me dance
माम्	अस्मद् (२.१)	me

छन्दः शिखरिणी [१७: यमनसभलग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५	१६	१७
ख	ला	ला	पाः	सौ	ढाः	क	थ	म	पि	त	दा	रा	ध	न	प	रै
र्नि	गृ	ह्या	न्त	र्बा	ष्पं	ह	सि	त	म	पि	शू	न्ये	न	म	न	सा
कृ	तो	वि	त्त	स्त	म्भ	प्र	ति	ह	त	धि	या	म	ञ्ज	लि	र	पि
त्व	मा	शे	मो	घा	शे	कि	म	प	र	म	तो	न	र्त	य	सि	माम्
य			म			न			स			भ			ल	ग

Other texts to read

अमरुशतकम् अमरुः

अन्यापदेशशतकम् नीलकण्ठदीक्षितः

About

Resources

Connect