प्रदुयत्प्रौढप्रियङ्गुद्युतिभृति विकसत्कुन्दमाद्यद्द्विरेफे
काले प्रालेयवातप्रचलविलसितोदारमन्दारधाम्नि ।
येषां नो कण्ठलग्ना क्षणमपि तुहिनक्षोददक्षा मृगाक्षी
तेसामायामयामा यमसदनसमा यामिनी याति यूनाम् ॥

अन्वयः AI प्रुद्यत्-प्रौढ-प्रियङ्गु-द्युति-भृति, विकसत्-कुन्द-माद्यत्-द्विरेफे, प्रालेय-वात-प्रचल-विलसित-उदार-मन्दार-धाम्नि काले, येषां यूनां कण्ठे तुहिन-क्षोद-दक्षा मृगाक्षी क्षणम् अपि नो लग्ना, तेषाम् आयामि-यामा यामिनी यम-सदन-समा याति।
Summary AI In the season bearing the splendor of mature Priyangu creepers, where bees are intoxicated on blooming jasmine, and noble Mandara trees sway in the frosty wind—for those young men whose necks are not even for a moment embraced by a deer-eyed woman skilled in dispelling the cold, the long-watched night passes like the abode of Yama.
सारांश AI खिले हुए पुष्पों और शीतल पवन वाली हेमंत ऋतु में, जिनकी प्रियतमा उनके साथ नहीं है, उन युवाओं के लिए ये लंबी रातें यमराज के घर के समान अत्यंत कष्टकारी होती हैं।
पदच्छेदः AI
प्रुद्यत्प्रुद्यत् (प्र√द्युत्+शतृ) shining
प्रौढप्रौढ mature
प्रियङ्गुप्रियङ्गु Priyangu creepers
द्युतिद्युति splendor
भृतिभृत् (७.१) bearing
विकसत्विकसत् (वि√कस्+शतृ) blooming
कुन्दकुन्द jasmine
माद्यत्माद्यत् (√मद्+शतृ) intoxicated
द्विरेफेद्विरेफ (७.१) where bees are
कालेकाल (७.१) in the season
प्रालेयप्रालेय frosty
वातवात wind
प्रचलप्रचल (प्र√चल्) swaying
विलसितविलसित (वि√लस्+क्त) shining
उदारउदार noble
मन्दारमन्दार Mandara trees
धाम्निधामन् (७.१) in the beauty of
येषाम्यद् (६.३) Whose
नोनो not
कण्ठकण्ठ neck
लग्नालग्न (√लग्+क्त, १.१) clinging to
क्षणम्क्षणम् for a moment
अपिअपि even
तुहिनतुहिन cold
क्षोदक्षोद dispelling
दक्षादक्ष (१.१) skilled in
मृगाक्षीमृगाक्षी (१.१) a deer-eyed woman
तेषाम्तद् (६.३) Their
आयामआयाम long
यामायाम (१.१) whose watches are
यमयम Yama
सदनसदन abode
समासम (१.१) like
यामिनीयामिनी (१.१) night
यातियाति (√या कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) passes
यूनाम्यूवन् (६.३) of young men
छन्दः स्रग्धरा [२१: मरभनययय]
छन्दोविश्लेषणम्
१० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२
प्र दु त्प्रौ प्रि ङ्गु द्यु ति भृ ति वि त्कु न्द मा द्य द्द्वि रे फे
का ले प्रा ले वा प्र वि सि तो दा न्दा धा म्नि
ये षां नो ण्ठ ग्ना क्ष पि तु हि क्षो क्षा मृ गा क्षी
ते सा मा या या मा मा या मि नी या ति यू नाम्
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.