वियदुपचितमेघं भूमयः कन्दलिन्यो
नवकुटजकदम्बामोदिनो गन्धवाहाः ।
शिखिकुलकलकेकारावरम्या वनान्ताः
सुखिनमसुखिनं वा सर्वमुत्कण्ठयन्ति ॥
वियदुपचितमेघं भूमयः कन्दलिन्यो
नवकुटजकदम्बामोदिनो गन्धवाहाः ।
शिखिकुलकलकेकारावरम्या वनान्ताः
सुखिनमसुखिनं वा सर्वमुत्कण्ठयन्ति ॥
नवकुटजकदम्बामोदिनो गन्धवाहाः ।
शिखिकुलकलकेकारावरम्या वनान्ताः
सुखिनमसुखिनं वा सर्वमुत्कण्ठयन्ति ॥
अन्वयः
AI
वियत् उपचित-मेघम्, भूमयः कन्दलिन्यः, नव-कुटज-कदम्ब-आमोदिनः गन्धवाहाः, शिखि-कुल-कल-केका-रव-रम्याः वनान्ताः च सुखिनम् असुखिनं वा सर्वम् उत्कण्ठयन्ति।
Summary
AI
The sky filled with clouds, the earth sprouting new shoots, winds fragrant with fresh Kutaja and Kadamba flowers, and forest regions delightful with the sweet cries of peacocks—all these make everyone, whether happy or unhappy, feel a sense of longing.
सारांश
AI
बादलों से भरा आकाश, हरी-भरी भूमि, कुटज और कदम्ब की सुगंध वाली वायु और मोरों की ध्वनि से गूंजते वन—वर्षा का यह दृश्य सुखी और दुखी दोनों प्रकार के मनुष्यों के मन में उत्कंठा भर देता है।
पदच्छेदः
AI
| वियत् | वियत् (१.१) | the sky |
| उपचित | उपचित (उप√चि+क्त) | filled with |
| मेघम् | मेघ (१.१) | clouds |
| भूमयः | भूमि (१.३) | the lands |
| कन्दलिन्यः | कन्दलिन् (१.३) | are sprouting new shoots |
| नव | नव | new |
| कुटज | कुटज | Kutaja flower |
| कदम्ब | कदम्ब | Kadamba flower |
| आमोदिनः | आमोदिन् (१.३) | fragrant |
| गन्धवाहाः | गन्धवाह (१.३) | the winds |
| शिखि | शिखिन् | peacock |
| कुल | कुल | flock |
| कल | कल | sweet |
| केका | केका | cries |
| रव | रव | sound |
| रम्याः | रम्य (१.३) | delightful |
| वनान्ताः | वनान्त (१.३) | the forest regions |
| सुखिनम् | सुखिन् (२.१) | a happy person |
| असुखिनम् | असुखिन् (२.१) | an unhappy person |
| वा | वा | or |
| सर्वम् | सर्व (२.१) | everyone |
| उत्कण्ठयन्ति | उत्कण्ठयन्ति (उद्√कण्ठ् +णिच् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | make long for |
छन्दः
मालिनी [१५: ननमयय]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ | १५ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| वि | य | दु | प | चि | त | मे | घं | भू | म | यः | क | न्द | लि | न्यो |
| न | व | कु | ट | ज | क | द | म्बा | मो | दि | नो | ग | न्ध | वा | हाः |
| शि | खि | कु | ल | क | ल | के | का | रा | व | र | म्या | व | ना | न्ताः |
| सु | खि | न | म | सु | खि | नं | वा | स | र्व | मु | त्क | ण्ठ | य | न्ति |
| न | न | म | य | य | ||||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.