एताश्चलद्वलयसंहतिमेखलोत्थ-
झङ्कार नूपुरपराजितराजहंस्यः ।
कुर्वन्ति कस्य न मनो विवशं तरुण्यो
वित्रस्तमुग्धहरिणीसदृशैः कटाक्षैः ॥

अन्वयः AI चलत्-वलय-संहति-मेखला-उत्थ-झङ्कार-नूपुर-पराजित-राज-हंस्यः एताः तरुण्यः वित्रस्त-मुग्ध-हरिणी-सदृशैः कटाक्षैः कस्य मनः विवशम् न कुर्वन्ति?

Summary AI These young women, who have defeated royal swans with the jingling of their anklets and the tinkling sounds from their moving bracelets and girdles, whose mind do they not render helpless with their glances resembling those of a frightened, innocent doe?

सारांश AI कंकणों और करधनी की झंकार तथा नूपुरों की ध्वनि से राजहंसों को मात देने वाली ये युवतियाँ, भयभीत हिरणी जैसी अपनी कटाक्षपूर्ण दृष्टि से किसका मन विवश नहीं कर देतीं?

पदच्छेदः AI

एताः	एतद् (१.३)	These
चलत्-वलय-संहति-मेखला-उत्थ-झङ्कार-नूपुर-पराजित-राज-हंस्यः	चलत्–वलय–संहति–मेखला–उत्थ–झङ्कार–नूपुर–पराजित–राजहंसी (१.३)	who have defeated royal swans with the jingling of their anklets and the tinkling sounds from their moving bracelets and girdles
कुर्वन्ति	कुर्वन्ति (√कृ कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.)	do make
कस्य	किम् (६.१)	whose
न	न	not
मनः	मनस् (२.१)	mind
विवशम्	विवश (२.१)	helpless
तरुण्यः	तरुणी (१.३)	young women
वित्रस्त-मुग्ध-हरिणी-सदृशैः	वित्रस्त–मुग्ध–हरिणी–सदृश (३.३)	with glances resembling those of a frightened, innocent doe
कटाक्षैः	कटाक्ष (३.३)	with their glances

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
ए	ता	श्च	ल	द्व	ल	य	सं	ह	ति	मे	ख	लो	त्थ
झ	ङ्का	र	नू	पु	र	प	रा	जि	त	रा	ज	हं	स्यः
कु	र्व	न्ति	क	स्य	न	म	नो	वि	व	शं	त	रु	ण्यो
वि	त्र	स्त	मु	ग्ध	ह	रि	णी	स	दृ	शैः	क	टा	क्षैः
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

अमरुशतकम् अमरुः

अन्यापदेशशतकम् नीलकण्ठदीक्षितः

About

Resources

Connect