विस्तारितं मकरकेतनधीवरेण
स्त्रीसंज्ञितं बडिशमत्र भवाम्बुराशौ ।
येनाचिरात्तदधरामिषलोलमर्त्य
मत्स्यान्विकृष्य विपचत्यनुरागवह्नौ ॥
विस्तारितं मकरकेतनधीवरेण
स्त्रीसंज्ञितं बडिशमत्र भवाम्बुराशौ ।
येनाचिरात्तदधरामिषलोलमर्त्य
मत्स्यान्विकृष्य विपचत्यनुरागवह्नौ ॥
स्त्रीसंज्ञितं बडिशमत्र भवाम्बुराशौ ।
येनाचिरात्तदधरामिषलोलमर्त्य
मत्स्यान्विकृष्य विपचत्यनुरागवह्नौ ॥
अन्वयः
AI
अत्र भव-अम्बु-राशौ मकर-केतन-धीवरेण स्त्री-संज्ञितं बडिशं विस्तारितम् । येन (सः) तत्-अधर-आमिष-लोल-मर्त्य-मत्स्यान् अचिरात् विकृष्य अनुराग-वह्नौ विपचति ।
Summary
AI
In this ocean of worldly existence, the fisherman Kamadeva has cast a fish-hook named "woman." With it, he quickly drags the mortal-fish, who are greedy for the bait of her lips, and cooks them in the fire of passion.
सारांश
AI
कामदेव रूपी मछुआरे ने इस संसार-सागर में स्त्री रूपी कांटा डाला है। वह अधर रूपी मांस के लोभी पुरुष रूपी मछलियों को खींचकर अनुराग की अग्नि में पकाता है।
पदच्छेदः
AI
| विस्तारितम् | विस्तारित (वि√स्तृ+णिच्+क्त, १.१) | spread out |
| मकर-केतन-धीवरेण | मकर-केतन–धीवर (३.१) | by the fisherman, Kamadeva |
| स्त्री-संज्ञितम् | स्त्री-संज्ञित (१.१) | named woman |
| बडिशम् | बडिश (१.१) | fish-hook |
| अत्र | अत्र | here |
| भव-अम्बु-राशौ | भव–अम्बु-राशि (७.१) | in the ocean of worldly existence |
| येन | यद् (३.१) | by which |
| अचिरात् | अचिरात् | quickly |
| तत्-अधर-आमिष-लोल-मर्त्य-मत्स्यान् | तद्–अधर–आमिष–लोल–मर्त्य–मत्स्य (२.३) | the mortal-fish greedy for the bait of her lips |
| विकृष्य | विकृष्य (वि√कृष्+ल्यप्) | having dragged |
| विपचति | विपचति (वि√पच् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | cooks thoroughly |
| अनुराग-वह्नौ | अनुराग-वह्नि (७.१) | in the fire of passion |
छन्दः
वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| वि | स्ता | रि | तं | म | क | र | के | त | न | धी | व | रे | ण |
| स्त्री | सं | ज्ञि | तं | ब | डि | श | म | त्र | भ | वा | म्बु | रा | शौ |
| ये | ना | चि | रा | त्त | द | ध | रा | मि | ष | लो | ल | म | र्त्य |
| म | त्स्या | न्वि | कृ | ष्य | वि | प | च | त्य | नु | रा | ग | व | ह्नौ |
| त | भ | ज | ज | ग | ग | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.