दिश वनहरिणीभ्यो वंशकाण्डच्छवीनां
कवलमुपलकोटिच्छिन्नमूलं कुशानाम् ।
शकयुवतिकपोलापाण्डुताम्बूलवल्ली-
दलमरुणनखाग्रैः पाटितं वा वधूभ्यः ॥

अन्वयः AI (हे मनः,) वंश-काण्ड-च्छवीनाम् वन-हरिणीभ्यः उपल-कोटि-च्छिन्न-मूलम् कुशानाम् कवलम् दिश, वा वधूभ्यः अरुण-नख-अग्रैः पाटितम् शक-युवति-कपोल-अपाण्डु-ताम्बूल-वल्ली-दलम् (दिश) ।

Summary AI Either give to the forest-does, whose beauty resembles bamboo stalks, a mouthful of Kusha grass with roots cut by a stone's edge, or give to your beloveds a betel leaf, pale like the cheeks of Shaka maidens, torn by your red fingernails.

सारांश AI या तो वन की हिरणियों को कुशों के कोमल ग्रास दो, या फिर सुंदरी वधुओं के कपोलों के समान गौर वर्ण वाले तांबूल-पत्रों को अपने नखों से खंडित कर उन्हें अर्पित करो।

पदच्छेदः AI

दिश	दिश (√दिश् कर्तरि लोट् (परस्मै.) म.पु. एक.)	Give
वन-हरिणीभ्यः	वन–हरिणी (४.३)	to the forest-does
वंश-काण्ड-च्छवीनाम्	वंश–काण्ड–छवि (६.३)	whose beauty resembles bamboo stalks
कवलम्	कवल (२.१)	a mouthful
उपल-कोटि-च्छिन्न-मूलम्	उपल–कोटि–छिन्न (√छिद्+क्त)–मूल (२.१)	with roots cut by the edge of a stone
कुशानाम्	कुश (६.३)	of Kusha grass
शक-युवति-कपोल-अपाण्डु-ताम्बूल-वल्ली-दलम्	शक–युवति–कपोल–अपाण्डु–ताम्बूल–वल्ली–दल (२.१)	a betel leaf, pale like the cheeks of Shaka maidens
अरुण-नख-अग्रैः	अरुण–नख–अग्र (३.३)	by red fingernails
पाटितम्	पाटित (√पट्ट्+णिच्+क्त, २.१)	torn
वा	वा	or
वधूभ्यः	वधू (४.३)	to your beloveds

छन्दः मालिनी [१५: ननमयय]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५
दि	श	व	न	ह	रि	णी	भ्यो	वं	श	का	ण्ड	च्छ	वी	नां
क	व	ल	मु	प	ल	को	टि	च्छि	न्न	मू	लं	कु	शा	नाम्
श	क	यु	व	ति	क	पो	ला	पा	ण्डु	ता	म्बू	ल	व	ल्ली
द	ल	म	रु	ण	न	खा	ग्रैः	पा	टि	तं	वा	व	धू	भ्यः
न			न			म			य			य

Other texts to read

अन्यापदेशशतकम् नीलकण्ठदीक्षितः

अमरुशतकम् अमरुः

About

Resources

Connect