केशाः संयमिनः श्रुतेरपि परं पारं गते लोचने
अन्तर्वक्त्रमपि स्वभावशुचिभीः कीर्णं द्विजानां गणैः ।
मुक्तानां सतताधिवासरुचिरौ वक्षोजकुम्भाविमा-
वित्थं तन्वि वपुः प्रशान्तमपि तेरागं करोत्येव नः ॥

अन्वयः AI (हे) तन्वि, (तव) केशाः संयमिनः, लोचने श्रुतेः अपि परम् पारम् गते, अन्तः-वक्त्रम् अपि स्वभाव-शुचि-भिः द्विजानाम् गणैः कीर्णम्, इमौ वक्षोज-कुम्भौ मुक्तानाम् सतत-अधिवास-रुचिरौ (स्तः) । इत्थम् ते प्रशान्तम् अपि वपुः नः रागम् करोति एव ।
Summary AI O slender one! Your hair is tied up (like ascetics), your eyes have gone beyond the scriptures (ears), your mouth is filled with rows of naturally pure twice-born (teeth/Brahmins), and these pitcher-like breasts are the lovely abode of liberated souls (pearls). In this way, your body, though seemingly tranquil, certainly creates passion in us.
सारांश AI हे तन्वी! तुम्हारे संयमित केश, कानों तक विस्तृत नेत्र, मुख में स्थित दाँत और मुक्ताओं के निवास रूप स्तन—तुम्हारा शरीर शान्त होते हुए भी हमारे भीतर काम-राग उत्पन्न कर रहा है।
पदच्छेदः AI
केशाःकेश (१.३) Your hair
संयमिनःसंयमिन् (१.३) is tied up (like ascetics)
श्रुतेःश्रुति (५.१) than the scriptures (ears)
अपिअपि even
परम्पर (२.१) further
पारम्पार (२.१) shore
गतेगत (√गम्+क्त, १.२) have gone
लोचनेलोचन (१.२) your eyes
अन्तः-वक्त्रम्अन्तर्वक्त्र (१.१) your mouth
अपिअपि also
स्वभाव-शुचि-भिःस्वभावशुचि (३.३) by naturally pure
कीर्णम्कीर्ण (√कॄ+क्त, १.१) is filled
द्विजानाम्द्विज (६.३) of twice-born (teeth/Brahmins)
गणैःगण (३.३) with rows
मुक्तानाम्मुक्ता (६.३) of liberated souls (pearls)
सतत-अधिवास-रुचिरौसततअधिवासरुचिर (१.२) are the lovely constant abode
वक्षोज-कुम्भौवक्षोजकुम्भ (१.२) pitcher-like breasts
इमौइदम् (१.२) these
इत्थम्इत्थम् In this way
तन्वितन्वी (८.१) O slender one
वपुःवपुस् (१.१) body
प्रशान्तम्प्रशान्त (प्र√शम्+क्त, १.१) tranquil
अपिअपि though seemingly
तेतद् (६.१) your
रागम्राग (२.१) passion
करोतिकरोति (√कृ कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) creates
एवएव certainly
नःअस्मद् (२.३) in us
छन्दः शार्दूलविक्रीडितम् [१९: मसजसततग]
छन्दोविश्लेषणम्
१० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९
के शाः सं मि नः श्रु ते पि रं पा रं ते लो ने
न्त र्व क्त्र पि स्व भा शु चि भीः की र्णं द्वि जा नां णैः
मु क्ता नां ता धि वा रु चि रौ क्षो कु म्भा वि मा
वि त्थं न्वि पुः प्र शा न्त पि ते रा गं रो त्ये नः
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.