शम्भुस्वयम्भुहरयो हरिणेक्षणानां
येनाक्रियन्त सततं गृहकुम्भदासाः ।
वाचामगोचरचरित्रविचित्रिताय
तस्मै नमो भगवते मकरध्वजाय ॥

अन्वयः AI येन शम्भु-स्वयम्भु-हरयः सततम् हरिण-ईक्षणानाम् गृह-कुम्भ-दासाः अक्रियन्त, वाचाम् अगोचर-चरित्र-विचित्रिताय तस्मै भगवते मकर-ध्वजाय नमः ।

Summary AI Salutations to that divine one, the god of love (Makara-dhvaja), by whom even Shiva, Brahma, and Vishnu are constantly made into household slaves fetching water for deer-eyed women, and who is distinguished by a character beyond the reach of words.

सारांश AI उन भगवान कामदेव को नमस्कार है, जिनके चरित्र का वर्णन वाणी से परे है और जिन्होंने शिव, ब्रह्मा तथा विष्णु को भी मृगनयनी स्त्रियों का घरू दास बना दिया है।

पदच्छेदः AI

शम्भु-स्वयम्भु-हरयः	शम्भु–स्वयम्भु–हरि (१.३)	Shiva, Brahma, and Vishnu
हरिण-ईक्षणानाम्	हरिण–ईक्षणा (६.३)	of the deer-eyed women
येन	यद् (३.१)	by whom
अक्रियन्त	अक्रियन्त (√कृ भावकर्मणोः लङ् (आत्मने.) प्र.पु. बहु.)	were made
सततम्	सततम्	constantly
गृह-कुम्भ-दासाः	गृह–कुम्भ–दास (१.३)	household water-pot slaves
वाचाम्	वाच् (६.३)	of words
अगोचर-चरित्र-विचित्रिताय	अगोचर–चरित्र–विचित्रित (४.१)	to the one distinguished by a character beyond reach
तस्मै	तद् (४.१)	to that
नमः	नमस्	salutations
भगवते	भगवत् (४.१)	to the divine one
मकर-ध्वजाय	मकरध्वज (४.१)	to the one with the fish banner (Kamadeva)

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
श	म्भु	स्व	य	म्भु	ह	र	यो	ह	रि	णे	क्ष	णा	नां
ये	ना	क्रि	य	न्त	स	त	तं	गृ	ह	कु	म्भ	दा	साः
वा	चा	म	गो	च	र	च	रि	त्र	वि	चि	त्रि	ता	य
त	स्मै	न	मो	भ	ग	व	ते	म	क	र	ध्व	जा	य
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

अमरुशतकम् अमरुः

अन्यापदेशशतकम् नीलकण्ठदीक्षितः

About

Resources

Connect