लज्जागुणौघजननीं जननीमिव स्वा-
मत्यन्तशुद्धहृदयामनुवर्तमानाम् ।
तेजस्विनः सुखमसूनपि सन्त्यजनति
सत्यव्रतव्यसनिनो न पुनः प्रतिज्ञाम् ॥

अन्वयः AI सत्य-व्रत-व्यसनिनः तेजस्विनः लज्जा-गुण-ओघ-जननीम्, स्वाम् जननीम् इव अत्यन्त-शुद्ध-हृदयाम्, अनुवर्तमानाम् प्रतिज्ञाम् (रक्षितुम्) असून् अपि सुखम् सन्त्यजन्ति, पुनः प्रतिज्ञाम् न (सन्त्यजन्ति) ।

Summary AI The spirited, who are devoted to the vow of truth, easily give up even their lives, but not their promise, which they follow as they would their own mother—the source of a multitude of virtues like modesty, and possessing an extremely pure heart.

सारांश AI तेजस्वी और सत्यव्रती पुरुष अपनी प्रतिज्ञा को लज्जा और गुणों की जननी अपनी माता के समान अत्यंत शुद्ध हृदय से निभाते हैं। वे सुखपूर्वक अपने प्राणों का त्याग कर सकते हैं, परंतु अपनी की हुई प्रतिज्ञा से कभी पीछे नहीं हटते।

पदच्छेदः AI

लज्जा-गुण-ओघ-जननीम्	लज्जा–गुण–ओघ–जननी (२.१)	the mother of a multitude of virtues like modesty
जननीम्	जननी (२.१)	mother
इव	इव	like
स्वाम्	स्व (२.१)	one's own
अत्यन्त-शुद्ध-हृदयाम्	अत्यन्त–शुद्ध–हृदय (२.१)	extremely pure-hearted
अनुवर्तमानाम्	अनुवर्तमान (अनु√वृत्+शानच्, २.१)	being followed
तेजस्विनः	तेजस्विन् (१.३)	The spirited ones
सुखम्	सुखम्	easily
असून्	असु (२.३)	lives
अपि	अपि	even
सन्त्यजन्ति	सन्त्यजन्ति (सम्√त्यज् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.)	give up
सत्य-व्रत-व्यसनिनः	सत्य–व्रत–व्यसनिन् (१.३)	those devoted to the vow of truth
न	न	not
पुनः	पुनर्	but
प्रतिज्ञाम्	प्रतिज्ञा (२.१)	their promise

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५
ल	ज्जा	गु	णौ	घ	ज	न	नीं	ज	न	नी	मि	व	स्वा
म	त्य	न्त	शु	द्ध	हृ	द	या	म	नु	व	र्त	मा	नाम्
ते	ज	स्वि	नः	सु	ख	म	सू	न	पि	स	न्त्य	ज	न	ति
स	त्य	व्र	त	व्य	स	नि	नो	न	पु	नः	प्र	ति	ज्ञाम्
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

अन्यापदेशशतकम् नीलकण्ठदीक्षितः

अमरुशतकम् अमरुः

About

Resources

Connect