नैवाकृतिः फलति नैवअ कुलं न शीलं
विद्यापि नैव न च यत्नकृतापि सेवा ।
भाग्यानि पूर्वतपसा खलु सञ्चितानि
काले फलन्ति पुरुषस्य यथैव वृक्षाः ॥
नैवाकृतिः फलति नैवअ कुलं न शीलं
विद्यापि नैव न च यत्नकृतापि सेवा ।
भाग्यानि पूर्वतपसा खलु सञ्चितानि
काले फलन्ति पुरुषस्य यथैव वृक्षाः ॥
विद्यापि नैव न च यत्नकृतापि सेवा ।
भाग्यानि पूर्वतपसा खलु सञ्चितानि
काले फलन्ति पुरुषस्य यथैव वृक्षाः ॥
अन्वयः
AI
आकृतिः न एव फलति, कुलम् न एव (फलति), शीलम् न (फलति), विद्या अपि न एव (फलति), यत्न-कृता सेवा अपि च न (फलति)। पूर्व-तपसा सञ्चितानि भाग्यानि खलु पुरुषस्य काले फलन्ति, यथा एव वृक्षाः।
Summary
AI
Neither appearance, nor lineage, nor character, nor even knowledge, nor even service rendered with effort bears fruit. It is fortunes, accumulated by past austerities, that indeed bear fruit for a person at the right time, just like trees.
सारांश
AI
रूप, कुल, शील या विद्या फल नहीं देते; पूर्व जन्म के संचित कर्म ही सही समय आने पर वृक्षों की भांति फल प्रदान करते हैं।
पदच्छेदः
AI
| न | न | not |
| एव | एव | at all |
| आकृतिः | आकृति (१.१) | appearance |
| फलति | फलति (√फल् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | bears fruit |
| न | न | not |
| एव | एव | at all |
| कुलम् | कुल (१.१) | lineage |
| न | न | not |
| शीलम् | शील (१.१) | character |
| विद्या | विद्या (१.१) | knowledge |
| अपि | अपि | even |
| न | न | not |
| एव | एव | at all |
| न | न | not |
| च | च | and |
| यत्न | यत्न | with effort |
| कृता | कृत (√कृ+क्त, १.१) | done |
| अपि | अपि | even |
| सेवा | सेवा (१.१) | service |
| भाग्यानि | भाग्य (१.३) | fortunes |
| पूर्व | पूर्व | past |
| तपसा | तपस् (३.१) | by austerities |
| खलु | खलु | indeed |
| सञ्चितानि | सञ्चित (सम्√चि+क्त, १.३) | accumulated |
| काले | काल (७.१) | at the right time |
| फलन्ति | फलन्ति (√फल् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | bear fruit |
| पुरुषस्य | पुरुष (६.१) | for a person |
| यथा | यथा | just as |
| एव | एव | indeed |
| वृक्षाः | वृक्ष (१.३) | trees |
छन्दः
वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ | १५ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| नै | वा | कृ | तिः | फ | ल | ति | नै | व | अ | कु | लं | न | शी | लं |
| वि | द्या | पि | नै | व | न | च | य | त्न | कृ | ता | पि | से | वा | |
| भा | ग्या | नि | पू | र्व | त | प | सा | ख | लु | स | ञ्चि | ता | नि | |
| का | ले | फ | ल | न्ति | पु | रु | ष | स्य | य | थै | व | वृ | क्षाः | |
| त | भ | ज | ज | ग | ग | |||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.