नमस्यामो देवान्ननु हतविधेस्तेऽपि वशगा
विधिर्वन्द्यः सोऽपि प्रतिनियतकर्मैकफलदः ।
फलं कर्मायत्तं यदि किममरैः किं च विधिना
नमस्तत्कर्मभ्यो विधिरपि न येभ्यः प्रभवति ॥

अन्वयः AI देवान् नमस्यामः, ननु ते अपि हत-विधेः वशगाः। विधिः वन्द्यः, (किन्तु) सः अपि प्रतिनियत-कर्म-एक-फलदः। यदि फलम् कर्म-आयत्तम्, (तर्हि) अमरैः किम्? विधिना च किम्? तत् कर्मभ्यः नमः, येभ्यः विधिः अपि न प्रभवति।
Summary AI We bow to the gods, but surely, they too are subject to wretched fate. Fate is venerable, but it too only dispenses the fruit of one's pre-ordained actions. If the fruit depends on action, what is the use of the gods or of fate? Salutations to those actions, over which even fate has no power.
सारांश AI देवता और विधाता भी कर्मों के अधीन फल देते हैं। यदि सब कुछ कर्मों पर ही निर्भर है, तो उन कर्मों को नमस्कार है जिन पर विधाता का भी वश नहीं चलता।
पदच्छेदः AI
नमस्यामःनमस्यामः (√नमस् +य कर्तरि लट् (परस्मै.) उ.पु. बहु.) We bow
देवान्देव (२.३) to the gods
ननुननु but surely
हतहत wretched
विधेःविधि (६.१) of fate
तेतद् (१.३) they
अपिअपि too
वशगाःवशग (१.३) are subject to
विधिःविधि (१.१) Fate
वन्द्यःवन्द्य (√वन्द्+यत्, १.१) is venerable
सःतद् (१.१) it
अपिअपि too
प्रतिनियतप्रतिनियत pre-ordained
कर्मकर्मन् action's
एकएक only
फलदःफलद (१.१) is the giver of fruit
फलम्फल (१.१) the fruit
कर्मकर्मन् on action
आयत्तम्आयत्त (आ√यत्+क्त, १.१) is dependent
यदियदि if
किम्किम् what is the use
अमरैःअमर (३.३) of the gods
किम्किम् what is the use
and
विधिनाविधि (३.१) of fate
नमःनमस् salutations
तत्तद् to those
कर्मभ्यःकर्मन् (४.३) actions
विधिःविधि (१.१) fate
अपिअपि even
not
येभ्यःयद् (५.३) over which
प्रभवतिप्रभवति (प्र√भू कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) has power
छन्दः शिखरिणी [१७: यमनसभलग]
छन्दोविश्लेषणम्
१० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७
स्या मो दे वा न्न नु वि धे स्ते ऽपि गा
वि धि र्व न्द्यः सो ऽपि प्र ति नि र्मै दः
लं र्मा त्तं दि कि रैः किं वि धि ना
स्त त्क र्म भ्यो वि धि पि ये भ्यः प्र ति
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.