एके सत्पुरुषाः परार्थघटकाः स्वार्थं परित्यजन्ति ये
सामान्यास्तु परार्थमुद्यमभृतः स्वार्थाविरोधेन ये ।
तेऽमी मानुषराक्षसाः परहितं स्वार्थाय निघ्नन्ति ये
ये तु घ्नन्ति निरर्थकं परहितं ते के न जानीमहे ॥

अन्वयः AI ये स्वार्थम् परित्यजन्ति (ते) एके सत्-पुरुषाः परार्थ-घटकाः (सन्ति)। ये तु स्वार्थ-अविरोधेन परार्थम् उद्यम-भृतः (भवन्ति), (ते) सामान्याः (सन्ति)। ये स्वार्थाय परहितम् निघ्नन्ति, ते अमी मानुष-राक्षसाः (सन्ति)। ये तु निरर्थकम् परहितम् घ्नन्ति, ते के (सन्ति इति वयम्) न जानीमहे।
Summary AI The best people are those who work for others' benefit, sacrificing their own interests. The ordinary are those who strive for others' good without conflicting with their own. Those who destroy others' welfare for their own gain are human-demons. But as for those who destroy others' well-being for no reason at all, we do not know what to call them.
सारांश AI श्रेष्ठ पुरुष अपना हित त्यागकर परोपकार करते हैं, सामान्य जन स्वार्थ बचाकर दूसरों का भला करते हैं, मानुष-राक्षस स्वार्थ के लिए दूसरों का अहित करते हैं, और जो व्यर्थ में दूसरों का बुरा करते हैं, वे अज्ञात श्रेणी के हैं।
पदच्छेदः AI
एकेएक (१.३) Some
सत्-पुरुषाःसत्पुरुष (१.३) are noble people
परार्थ-घटकाःपरार्थघटक (१.३) who accomplish others' welfare
स्वार्थम्स्वार्थ (२.१) their own interest
परित्यजन्तिपरित्यजन्ति (परि√त्यज् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) sacrificing
येयद् (१.३) who
सामान्याःसामान्य (१.३) The ordinary
तुतु however
परार्थम्परार्थ (२.१) for others' welfare
उद्यम-भृतःउद्यमभृत् (१.३) are engaged in effort
स्वार्थ-अविरोधेनस्वार्थअविरोध (३.१) without conflicting with their own interest
येयद् (१.३) who
तेतद् (१.३) those
अमीअदस् (१.३) these
मानुष-राक्षसाःमानुषराक्षस (१.३) are human-demons
परहितम्परहित (२.१) others' welfare
स्वार्थायस्वार्थ (४.१) for their own interest
निघ्नन्तिनिघ्नन्ति (नि√हन् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) destroy
येयद् (१.३) who
येयद् (१.३) those who
तुतु but
घ्नन्तिघ्नन्ति (√हन् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) destroy
निरर्थकम्निरर्थकम् for no reason
परहितम्परहित (२.१) others' welfare
तेतद् (१.३) they
केकिम् (१.३) who
not
जानीमहेजानीमहे (√ज्ञा कर्तरि लट् (आत्मने.) उ.पु. बहु.) we know
छन्दः शार्दूलविक्रीडितम् [१९: मसजसततग]
छन्दोविश्लेषणम्
१० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २०
के त्पु रु षाः रा र्थ काः स्वा र्थं रि त्य न्ति ये
सा मा न्या स्तु रा र्थ मु द्य भृ तः स्वा र्था वि रो धे ये
ते ऽमी मा नु रा क्ष साः हि तं स्वा र्था नि घ्न न्ति ये
ये तु घ्न न्ति नि र्थ कं हि तं ते के जा नी हे
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.