प्रीणाति यः सुचरितैः पितरं स पुत्रो
यद्भर्तुरेव हितमिच्छति तत्कलत्रम् ।
तन्मित्रमापदि सुखे च समक्रियं
यदेतत्त्रयं जगति पुण्यकृतो लभन्ते ॥

अन्वयः AI यः सुचरितैः पितरम् प्रीणाति, सः पुत्रः। यत् भर्तुः एव हितम् इच्छति, तत् कलत्रम्। यत् आपदि सुखे च सम-क्रियम्, तत् मित्रम्। जगति पुण्य-कृतः एतत् त्रयम् लभन्ते।

Summary AI He is a true son who pleases his father with good conduct. She is a true wife who desires only her husband's welfare. That is a true friend who acts the same in adversity and happiness. In this world, only the meritorious obtain these three.

सारांश AI अपने उत्तम आचरण से पिता को प्रसन्न करने वाला पुत्र, केवल पति का हित चाहने वाली पत्नी और सुख-दुःख में समान व्यवहार रखने वाला मित्र—ये तीनों संसार में केवल पुण्यशाली पुरुषों को ही प्राप्त होते हैं।

पदच्छेदः AI

प्रीणाति	प्रीणाति (√प्री कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	pleases
यः	यद् (१.१)	he who
सुचरितैः	सुचरित (३.३)	with good conduct
पितरम्	पितृ (२.१)	his father
सः	तद् (१.१)	he
पुत्रः	पुत्र (१.१)	is a son
यत्	यद् (१.१)	that which
भर्तुः	भर्तृ (६.१)	of the husband
एव	एव	only
हितम्	हित (२.१)	the welfare
इच्छति	इच्छति (√इष् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	desires
तत्	तद् (१.१)	that
कलत्रम्	कलत्र (१.१)	is a wife
तत्	तद् (१.१)	that
मित्रम्	मित्र (१.१)	is a friend
आपदि	आपद् (७.१)	in adversity
सुखे	सुख (७.१)	in happiness
च	च	and
सम-क्रियम्	सम–क्रिय (१.१)	acts the same
यत्	यद् (१.१)	which
एतत्	एतद् (२.१)	this
त्रयम्	त्रय (२.१)	trio
जगति	जगत् (७.१)	in the world
पुण्य-कृतः	पुण्य–कृत् (१.३)	the meritorious
लभन्ते	लभन्ते (√लभ् कर्तरि लट् (आत्मने.) प्र.पु. बहु.)	obtain

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
प्री	णा	ति	यः	सु	च	रि	तैः	पि	त	रं	स	पु	त्रो
य	द्भ	र्तु	रे	व	हि	त	मि	च्छ	ति	त	त्क	ल	त्रम्
त	न्मि	त्र	मा	प	दि	सु	खे	च	स	म	क्रि	यं	य
दे	त	त्त्र	यं	ज	ग	ति	पु	ण्य	कृ	तो	ल	भ	न्ते
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

अन्यापदेशशतकम् नीलकण्ठदीक्षितः

अमरुशतकम् अमरुः

About

Resources

Connect