उद्भासिताखिलखलस्य विशृङ्खलस्य
प्राग्जातविस्तृतनिजाधमकर्मवृत्तेः ।
दैवादवाप्तविभवस्य गुणद्विषोऽस्य
नीचस्य गोचरगतैः सुखमाप्यते ॥

अन्वयः AI उद्भासित-अखिल-खलस्य, विशृङ्खलस्य, प्राक्-जात-विस्तृत-निज-अधम-कर्म-वृत्तेः, दैवात् अवाप्त-विभवस्य, गुण-द्विषः, अस्य नीचस्य गोचर-गतैः (जनैः) सुखम् आप्यते।

Summary AI How can happiness be obtained by those who come into contact with this base person—one who outshines all other villains, is unrestrained, whose livelihood is based on his extensive, previously committed vile deeds, who has acquired wealth by chance, and who despises virtue? (The verse is ironic, implying no happiness can be found).

सारांश AI जिस नीच व्यक्ति के पास भाग्य से धन आ गया है, जो मर्यादाहीन है और गुणों से द्वेष करता है, उसके संपर्क में आने पर किसी को सुख प्राप्त नहीं हो सकता।

पदच्छेदः AI

उद्भासित-अखिल-खलस्य	उद्भासित (उद्√भास्+णिच्+क्त)–अखिल–खल (६.१)	of one who outshines all other villains
विशृङ्खलस्य	विशृङ्खल (६.१)	of the unrestrained
प्राक्-जात-विस्तृत-निज-अधम-कर्म-वृत्तेः	प्राक्–जात (√जन्+क्त)–विस्तृत–निज–अधम–कर्म–वृत्ति (६.१)	of one whose livelihood is based on extensive, previously committed vile deeds
दैवात्	दैव (५.१)	by fate
अवाप्त-विभवस्य	अवाप्त (अव√आप्+क्त)–विभव (६.१)	of one who has obtained wealth
गुण-द्विषः	गुण–द्विष् (६.१)	of one who hates virtue
अस्य	इदम् (६.१)	of this
नीचस्य	नीच (६.१)	base person
गोचर-गतैः	गोचर–गत (√गम्+क्त, ३.३)	by those who come into contact
सुखम्	सुख (२.१)	happiness
आप्यते	आप्यते (√आप् भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	is obtained

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
उ	द्भा	सि	ता	खि	ल	ख	ल	स्य	वि	शृ	ङ्ख	ल	स्य
प्रा	ग्जा	त	वि	स्तृ	त	नि	जा	ध	म	क	र्म	वृ	त्तेः
दै	वा	द	वा	प्त	वि	भ	व	स्य	गु	ण	द्वि	षो	ऽस्य
नी	च	स्य	गो	च	र	ग	तैः	सु	ख	मा	प्य	ते
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

अमरुशतकम् अमरुः

अन्यापदेशशतकम् नीलकण्ठदीक्षितः

About

Resources

Connect