लभेत सिकतासु तैलमपि यत्नतः पीडय-
न्पिबेच्च मृगतृष्णिकासु सलिलं पिपासार्दितः ।
कदाचिदपि पर्यटन् शशविषाणमासादये-
न्नतु प्रतिनिविष्टमूर्खजनचित्तमाराधयेत् ॥

अन्वयः AI (नरः) यत्नतः पीडयन् सिकतासु अपि तैलम् लभेत, पिपासा-अर्दितः (सन्) मृग-तृष्णिकासु सलिलम् च पिबेत्, कदाचित् अपि पर्यटन् शश-विषाणम् आसादयेत्, तु प्रतिनिविष्ट-मूर्ख-जन-चित्तम् न आराधयेत् ।

Summary AI By pressing with effort, one might even obtain oil from sand; tormented by thirst, one might drink water from a mirage; and while wandering, one might even find a hare's horn. But one can never please the mind of a stubborn fool.

सारांश AI प्रयास करने पर बालू से तेल मिल सकता है, प्यासा मृगतृष्णा से जल पी सकता है और खरगोश के सींग भी मिल सकते हैं, किंतु दुराग्रही मूर्ख के मन को समझाना सर्वथा असंभव है।

पदच्छेदः AI

लभेत	लभेत (√लभ् कर्तरि विधिलिङ् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	one might obtain
सिकतासु	सिकता (७.३)	from sands
तैलम्	तैल (२.१)	oil
अपि	अपि	even
यत्नतः	यत्नतः	with effort
पीडयन्	पीडयन् (√पीड्+शतृ, १.१)	pressing
पिबेत्	पिबेत् (√पा कर्तरि विधिलिङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	one might drink
च	च	and
मृग-तृष्णिकासु	मृगतृष्णिका (७.३)	in mirages
सलिलम्	सलिल (२.१)	water
पिपासा	पिपासा	thirst
अर्दितः	अर्दित (√अर्द+क्त, १.१)	tormented by
कदाचित्	कदाचित्	sometime
अपि	अपि	even
पर्यटन्	पर्यटन् (परि√अट्+शतृ, १.१)	wandering
शश	शश	hare's
विषाणम्	विषाण (२.१)	horn
आसादयेत्	आसादयेत् (आ√सद् +णिच् कर्तरि विधिलिङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	one might find
न	न	not
तु	तु	but
प्रतिनिविष्ट	प्रतिनिविष्ट (प्रति+नि√विश्+क्त)	stubborn
मूर्ख	मूर्ख	foolish
जन	जन	person's
चित्तम्	चित्त (२.१)	mind
आराधयेत्	आराधयेत् (आ√राध् +णिच् कर्तरि विधिलिङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	one could please

छन्दः पृथ्वी [१७: जसजसयलग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५	१६	१७
ल	भे	त	सि	क	ता	सु	तै	ल	म	पि	य	त्न	तः	पी	ड	य
न्पि	बे	च्च	मृ	ग	तृ	ष्णि	का	सु	स	लि	लं	पि	पा	सा	र्दि	तः
क	दा	चि	द	पि	प	र्य	ट	न्श	श	वि	षा	ण	मा	सा	द	ये
न्न	तु	प्र	ति	नि	वि	ष्ट	मू	र्ख	ज	न	चि	त्त	मा	रा	ध	येत्
ज			स			ज			स			य			ल	ग

Other texts to read

अन्यापदेशशतकम् नीलकण्ठदीक्षितः

अमरुशतकम् अमरुः

About

Resources

Connect