सत्यानृता च परुषा प्रियवादिनी च
हिंस्रा दयालुरपि चार्थपरा वदान्या ।
नित्यव्यया प्रचुरनित्यधनागमा च
वाराङ्गनेव नृपनीतिरनेकरूपा ॥
सत्यानृता च परुषा प्रियवादिनी च
हिंस्रा दयालुरपि चार्थपरा वदान्या ।
नित्यव्यया प्रचुरनित्यधनागमा च
वाराङ्गनेव नृपनीतिरनेकरूपा ॥
हिंस्रा दयालुरपि चार्थपरा वदान्या ।
नित्यव्यया प्रचुरनित्यधनागमा च
वाराङ्गनेव नृपनीतिरनेकरूपा ॥
अन्वयः
AI
नृप-नीतिः वाराङ्गना इव सत्य-अनृता च, परुषा प्रिय-वादिनी च, हिंस्रा दयालुः अपि च, अर्थ-परा वदान्या च, नित्य-व्यया प्रचुर-नित्य-धन-आगमा च, (एवम्) अनेक-रूपा (भवति) ।
Summary
AI
Royal policy, like a courtesan, has many forms: it is both truthful and false, harsh and sweet-speaking, violent and compassionate, greedy and generous, constantly spending yet having an abundant and steady income.
सारांश
AI
राजनीति वेश्या के समान अनेक रूप वाली होती है—कभी सत्य तो कभी असत्य, कभी कठोर तो कभी प्रियभाषिणी, कभी हिंसक तो कभी दयालु, कभी लोभी तो कभी दानी, और कभी अत्यधिक व्यय वाली तो कभी प्रचुर धन अर्जित करने वाली।
पदच्छेदः
AI
| सत्यानृता | सत्य–अनृता (१.१) | both true and false |
| च | च | and |
| परुषा | परुष (१.१) | harsh |
| प्रिय-वादिनी | प्रिय–वादिन् (१.१) | and sweet-speaking |
| च | च | and |
| हिंस्रा | हिंस्र (१.१) | violent |
| दयालुः | दयालु (१.१) | and compassionate |
| अपि | अपि | also |
| च | च | and |
| अर्थपरा | अर्थ–परा (१.१) | greedy |
| वदान्या | वदान्य (१.१) | and generous |
| नित्य-व्यया | नित्य–व्यय (१.१) | constantly spending |
| प्रचुर-नित्य-धनागमा | प्रचुर–नित्य–धन–आगम (१.१) | and having abundant, constant income |
| च | च | and |
| वाराङ्गना | वाराङ्गना (१.१) | a courtesan |
| इव | इव | like |
| नृप-नीतिः | नृप–नीति (१.१) | statecraft |
| अनेक-रूपा | अनेक–रूपा (१.१) | has many forms |
छन्दः
वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| स | त्या | नृ | ता | च | प | रु | षा | प्रि | य | वा | दि | नी | च |
| हिं | स्रा | द | या | लु | र | पि | चा | र्थ | प | रा | व | दा | न्या |
| नि | त्य | व्य | या | प्र | चु | र | नि | त्य | ध | ना | ग | मा | च |
| वा | रा | ङ्ग | ने | व | नृ | प | नी | ति | र | ने | क | रू | पा |
| त | भ | ज | ज | ग | ग | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.