तानीन्द्रियाण्यविकलानि तदेव नाम
सा बुद्धिरप्रतिहता वचनं तदेव ।
अर्थोष्मणा विरहितः पुरुषः क्षणेन
सोऽप्यन्य एव भवतीति विचित्रमेतत् ॥
तानीन्द्रियाण्यविकलानि तदेव नाम
सा बुद्धिरप्रतिहता वचनं तदेव ।
अर्थोष्मणा विरहितः पुरुषः क्षणेन
सोऽप्यन्य एव भवतीति विचित्रमेतत् ॥
सा बुद्धिरप्रतिहता वचनं तदेव ।
अर्थोष्मणा विरहितः पुरुषः क्षणेन
सोऽप्यन्य एव भवतीति विचित्रमेतत् ॥
अन्वयः
AI
तानि इन्द्रियाणि अविकलानि (सन्ति), तत् एव नाम (अस्ति), सा बुद्धिः अप्रतिहता (अस्ति), तत् एव वचनम् (अस्ति) । (किन्तु) अर्थ-उष्मणा विरहितः सः पुरुषः अपि क्षणेन अन्यः एव भवति, इति एतत् विचित्रम् ।
Summary
AI
The senses are the same and unimpaired, the name is the same, the intellect is unhindered, and the speech is the same. Yet, a person devoid of the warmth of wealth becomes a completely different being in an instant. This is truly strange.
सारांश
AI
वही इंद्रियाँ, नाम, बुद्धि और वाणी होने पर भी धन के बिना मनुष्य क्षण भर में बदल जाता है। धन के अभाव में वह वही व्यक्ति नहीं रह जाता, यह अत्यंत आश्चर्यजनक है।
पदच्छेदः
AI
| तानि | तद् (१.३) | Those |
| इन्द्रियाणि | इन्द्रिय (१.३) | senses |
| अविकलानि | अविकल (१.३) | are unimpaired |
| तत् | तद् (१.१) | that |
| एव | एव | same |
| नाम | नामन् (१.१) | name |
| सा | तद् (१.१) | that |
| बुद्धिः | बुद्धि (१.१) | intellect |
| अप्रतिहता | न–प्रतिहत (१.१) | is unhindered |
| वचनं | वचन (१.१) | speech |
| तत् | तद् (१.१) | that |
| एव | एव | same |
| अर्थोष्मणा | अर्थ–उष्मन् (३.१) | by the warmth of wealth |
| विरहितः | विरहित (१.१) | devoid |
| पुरुषः | पुरुष (१.१) | a person |
| क्षणेन | क्षण (३.१) | in a moment |
| सः | तद् (१.१) | he |
| अपि | अपि | also |
| अन्यः | अन्य (१.१) | another |
| एव | एव | indeed |
| भवति | भवति (√भू कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | becomes |
| इति | इति | thus |
| विचित्रम् | विचित्र (१.१) | strange |
| एतत् | एतद् (१.१) | this |
छन्दः
वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ता | नी | न्द्रि | या | ण्य | वि | क | ला | नि | त | दे | व | ना | म |
| सा | बु | द्धि | र | प्र | ति | ह | ता | व | च | नं | त | दे | व |
| अ | र्थो | ष्म | णा | वि | र | हि | तः | पु | रु | षः | क्ष | णे | न |
| सो | ऽप्य | न्य | ए | व | भ | व | ती | ति | वि | चि | त्र | मे | तत् |
| त | भ | ज | ज | ग | ग | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.