वरं पक्षच्छेदः समदमघवन्मुक्तकुलिश-
प्रहारैरुद्गच्छद्बहुलदहनोद्गारगुरुभिः ।
तुषाराद्रेः सूनोरहह पितरि क्लेशविवशे
न चासौ सम्पातः पयसि पयसां पत्युरुचितः ॥

अन्वयः AI समद-मघवन्-मुक्त-कुलिश-प्रहारैः उद्गच्छत्-बहुल-दहन-उद्गार-गुरुभिः पक्ष-च्छेदः वरम् । अहह पितरि तुषार-अद्रेः क्लेश-विवशे (सति) सूनोः असौ पयसाम् पत्युः पयसि सम्पातः च उचितः न (आसीत्) ।

Summary AI Better was the cutting of the wings by the thunderbolt strikes from a proud Indra, which were heavy with blazing fire. But alas, for the son (Mainaka) to plunge into the waters of the ocean to save himself while his father, the Himalaya, was helpless in his affliction, was not proper.

सारांश AI मैनाक पर्वत के लिए इंद्र के वज्र से पंखों का कट जाना बेहतर था, किंतु अपने पिता हिमालय को कष्ट में छोड़कर समुद्र में छिप जाना उचित नहीं था। स्वाभिमानी के लिए पलायन से मृत्यु भली है।

पदच्छेदः AI

वरं	वरम्	Better
पक्ष-च्छेदः	पक्ष–छेद (१.१)	the cutting of wings
समदमघवन्-मुक्त-कुलिशप्रहारैः	समद–मघवन्–मुक्त–कुलिश–प्रहार (३.३)	by the strikes of the thunderbolt released by the proud Indra
उद्गच्छद्-बहुल-दहनोद्गार-गुरुभिः	उद्गच्छत्–बहुल–दहन–उद्गार–गुरु (३.३)	heavy with emissions of profuse, rising fire
तुषाराद्रेः	तुषार–अद्रि (६.१)	of the snowy mountain (Himalaya)
सूनोः	सूनु (६.१)	of the son (Mainaka)
अहह	अहह	alas
पितरि	पितृ (७.१)	when the father
क्लेश-विवशे	क्लेश–विवश (७.१)	was helpless with affliction
न	न	not
च	च	and
असौ	अदस् (१.१)	that
सम्पातः	सम्पात (१.१)	plunge
पयसि	पयस् (७.१)	in the water
पयसां	पयस् (६.३)	of waters
पत्युः	पति (६.१)	of the lord (ocean)
उचितः	उचित (१.१)	was proper

छन्दः शिखरिणी [१७: यमनसभलग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५	१६	१७
व	रं	प	क्ष	च्छे	दः	स	म	द	म	घ	व	न्मु	क्त	कु	लि	श
प्र	हा	रै	रु	द्ग	च्छ	द्ब	हु	ल	द	ह	नो	द्गा	र	गु	रु	भिः
तु	षा	रा	द्रेः	सू	नो	र	ह	ह	पि	त	रि	क्ले	श	वि	व	शे
न	चा	सौ	स	म्पा	तः	प	य	सि	प	य	सां	प	त्यु	रु	चि	तः
य			म			न			स			भ			ल	ग

Other texts to read

अमरुशतकम् अमरुः

अन्यापदेशशतकम् नीलकण्ठदीक्षितः

About

Resources

Connect