वहति भुवनश्रेणिं शेषः फणाफलकस्थितां
कमठपतिना मध्येपृष्ठं सदा स च धार्यते ।
तमपि कुरुते क्रोडाधीनं पयोधिरनादरा-
दहह महतां निःसीमानश्चरित्रविभूतयः ॥

अन्वयः AI शेषः फणा-फलक-स्थिताम् भुवन-श्रेणिम् वहति । सः च कमठ-पतिना सदा मध्ये-पृष्ठम् धार्यते । पयोधिः तम् अपि अनादरात् क्रोड-अधीनम् कुरुते । अहह महताम् चरित्र-विभूतयः निःसीमानः (सन्ति) ।

Summary AI The serpent Shesha carries the series of worlds on his hoods. He, in turn, is always held on the back of the great tortoise. Even that tortoise is effortlessly held in the bosom of the ocean. Oh, the glories of the character of the great are truly boundless!

सारांश AI शेषनाग पृथ्वी को धारण करते हैं, उन्हें कच्छपराज पीठ पर टिकाते हैं और उन कच्छपराज को समुद्र अपनी गोद में रखता है। महापुरुषों के सामर्थ्य और उनके चरित्र की महिमा अनंत होती है।

पदच्छेदः AI

वहति	वहति (√वह् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	carries
भुवन-श्रेणिं	भुवन–श्रेणि (२.१)	the series of worlds
शेषः	शेष (१.१)	Shesha
फणाफलक-स्थितां	फणा–फलक–स्थिता (२.१)	situated on the flat surface of his hoods
कमठ-पतिना	कमठ–पति (३.१)	by the lord of tortoises
मध्ये-पृष्ठं	मध्य–पृष्ठ (२.१)	on the middle of the back
सदा	सदा	always
स	तद् (१.१)	he
च	च	and
धार्यते	धार्यते (√धृ भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	is held
तम्	तद् (२.१)	him
अपि	अपि	even
कुरुते	कुरुते (√कृ कर्तरि लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	makes
क्रोडाधीनं	क्रोड–अधीन (२.१)	subject to its bosom
पयोधिः	पयोधि (१.१)	the ocean
अनादरात्	अनादर (५.१)	effortlessly
अहह	अहह	Oh!
महतां	महत् (६.३)	of the great
निःसीमानः	निःसीमन् (१.३)	boundless
चरित्र-विभूतयः	चरित्र–विभूति (१.३)	the glories of character

छन्दः हरिणी [१७: नसमरसलग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५	१६	१७
व	ह	ति	भु	व	न	श्रे	णिं	शे	षः	फ	णा	फ	ल	क	स्थि	तां
क	म	ठ	प	ति	ना	म	ध्ये	पृ	ष्ठं	स	दा	स	च	धा	र्य	ते
त	म	पि	कु	रु	ते	क्रो	डा	धी	नं	प	यो	धि	र	ना	द	रा
द	ह	ह	म	ह	तां	निः	सी	मा	न	श्च	रि	त्र	वि	भू	त	यः
न			स			म			र			स			ल	ग

Other texts to read

अन्यापदेशशतकम् नीलकण्ठदीक्षितः

अमरुशतकम् अमरुः

About

Resources

Connect