रथेनानुद्धातस्तिमितगतिना तीर्णजलधिः
पुरा सप्तद्वीपां जयति वसुधामप्रतिरथः ।
इहायं सत्त्वानां प्रसभदमनात्सर्वदमनः
पुनर्यास्यत्याख्यां भरत इल्लोकस्य भरणात् ॥

अन्वयः AI पुरा अप्रतिरथः (अयम्) अनुद्धात-स्तिमित-गतिना रथेन जलधिः तीर्णः (सन्) सप्त-द्वीपाम् वसुधाम् जयति । इह अयम् सत्त्वानाम् प्रसभ-दमनात् सर्वदमनः (अस्ति) । पुनः लोकस्य भरणात् भरतः इति आख्याम् यास्यति ।

Summary AI This matchless warrior will first conquer the seven-island earth, having crossed the ocean in a chariot with a steady, non-jolting motion. Here, he is called Sarvadamana for forcefully subduing wild creatures. Later, he will gain the name Bharata from sustaining the world.

पदच्छेदः AI

रथेन	रथ (३.१)	by a chariot
अनुद्धात	अनुद्धात	undefined
स्तिमित	स्तिमित	undefined
गतिना	गति (३.१)	with a steady, non-jolting motion
तीर्ण	तीर्ण (√तॄ+क्त)	undefined
जलधिः	जलधि (१.१)	having crossed the ocean
पुरा	पुरा	formerly
सप्त	सप्तन्	undefined
द्वीपाम्	द्वीप (२.१)	containing seven islands
जयति	जयति (√जि कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	conquers
वसुधाम्	वसुधा (२.१)	the earth
अप्रतिरथः	अप्रतिरथ (१.१)	matchless warrior
इह	इह	here
अयम्	इदम् (१.१)	this one
सत्त्वानाम्	सत्त्व (६.३)	of creatures
प्रसभ	प्रसभ	undefined
दमनात्	दमन (५.१)	from forcefully subduing
सर्वदमनः	सर्वदमन (१.१)	Sarvadamana
पुनः	पुनर्	again
यास्यति	यास्यति (√या कर्तरि लृट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	he will obtain
आख्याम्	आख्या (२.१)	the name
भरतः	भरत (१.१)	Bharata
इति	इति	as
लोकस्य	लोक (६.१)	of the world
भरणात्	भरण (५.१)	from sustaining

छन्दः शिखरिणी [१७: यमनसभलग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५	१६	१७
र	थे	ना	नु	द्धा	त	स्ति	मि	त	ग	ति	ना	ती	र्ण	ज	ल	धिः
पु	रा	स	प्त	द्वी	पां	ज	य	ति	व	सु	धा	म	प्र	ति	र	थः
इ	हा	यं	स	त्त्वा	नां	प्र	स	भ	द	म	ना	त्स	र्व	द	म	नः
पु	न	र्या	स्य	त्या	ख्यां	भ	र	त	इ	ल्लो	क	स्य	भ	र	णात्
य			म			न			स			भ			ल	ग

Other texts to read

रामायणम् वाल्मीकिः

शृङ्गारप्रकाशः

About

Resources

Connect