महाभागः कामं नरपतिरभिन्नस्थितिरसौ
न कश्चिद्वर्णानामपथमपकृष्टोऽपि भजते ।
तथापीदं शश्वत्परिचितविविक्तेन मनसा
जनाकीर्णं मन्ये हुतवहपरीतं गृहमिव ॥

अन्वयः AI असौ नरपतिः महाभागः अभिन्नस्थितिः (अस्ति) । कामं वर्णानाम् अपकृष्टः अपि कश्चित् अपथं न भजते । तथापि शश्वत्परिचितविविक्तेन मनसा इदं जनाकीर्णं हुतवहपरीतं गृहम् इव मन्ये ।

Summary AI This king is indeed noble and unwavering in his duty; not even the lowest of the social classes strays from the right path. Nevertheless, to my mind, which is accustomed to constant solitude, this crowded place feels like a house engulfed in fire.

पदच्छेदः AI

महाभागः	महाभाग (१.१)	is noble
कामम्	कामम्	Indeed
नरपतिः	नरपति (१.१)	king
अभिन्नस्थितिः	अभिन्न–स्थिति (१.१)	is unwavering in his duty
असौ	अदस् (१.१)	this
न	न	not
कश्चित्	कश्चित् (१.१)	anyone
वर्णानाम्	वर्ण (६.३)	of the social classes
अपथम्	अपथ (२.१)	the wrong path
अपकृष्टः	अपकृष्ट (१.१)	the lowest
अपि	अपि	even
भजते	भजते (√भज् कर्तरि लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	follows
तथापि	तथापि	Nevertheless
इदम्	इदम् (२.१)	this
शश्वत्परिचितविविक्तेन	शश्वत्–परिचित–विविक्त (३.१)	accustomed to constant solitude
मनसा	मनस् (३.१)	to my mind
जनाकीर्णम्	जन–आकीर्ण (२.१)	crowded place
मन्ये	मन्ये (√मन् कर्तरि लट् (आत्मने.) उ.पु. एक.)	I consider
हुतवहपरीतम्	हुतवह–परीत (२.१)	engulfed by fire
गृहम्	गृह (२.१)	a house
इव	इव	like

छन्दः शिखरिणी [१७: यमनसभलग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५	१६	१७
म	हा	भा	गः	का	मं	न	र	प	ति	र	भि	न्न	स्थि	ति	र	सौ
न	क	श्चि	द्व	र्णा	ना	म	प	थ	म	प	कृ	ष्टो	ऽपि	भ	ज	ते
त	था	पी	दं	श	श्व	त्प	रि	चि	त	वि	वि	क्ते	न	म	न	सा
ज	ना	की	र्णं	म	न्ये	हु	त	व	ह	प	री	तं	गृ	ह	मि	व
य			म			न			स			भ			ल	ग

Other texts to read

शृङ्गारप्रकाशः

शतकत्रयम् भर्तृहरिः

About

Resources

Connect