अन्तर्हिते शशिनि सैव कुमुद्वती मे
वृष्टिं न नन्दयति संस्मरणीयशोभा ।
इष्टप्रवासजनितान्यबलाजनस्य
दुःखानि नूनमतिमात्रसुदुःसहानि ॥

अन्वयः AI शशिनि अन्तर्हिते (सति), संस्मरणीयशोभा सा एव कुमुद्वती मे दृष्टिम् न नन्दयति। नूनम् अबलाजनस्य इष्टप्रवासजनितानि दुःखानि अतिमात्रसुदुःसहानि (भवन्ति)।

Summary AI With the moon hidden, that same night-lotus, whose beauty is now only a memory, no longer delights my sight. Indeed, the sorrows of women caused by the departure of their beloved are exceedingly difficult to bear.

पदच्छेदः AI

अन्तर्हिते	अन्तर्हित (अन्तर्√धा+क्त, ७.१)	having disappeared
शशिनि	शशिन् (७.१)	the moon
सा	तद् (१.१)	that
एव	एव	same
कुमुद्वती	कुमुद्वती (१.१)	the night-lotus
मे	अस्मद् (६.१)	my
दृष्टिम्	दृष्टि (२.१)	sight
न	न	not
नन्दयति	नन्दयति (√नन्द् +णिच् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	delights
संस्मरणीयशोभा	संस्मरणीय (सम्√स्मृ+अनीयर्)–शोभा (१.१)	whose beauty is to be remembered
इष्टप्रवासजनितानि	इष्ट–प्रवास–जनित (√जन्+णिच्+क्त, १.३)	caused by the departure of the beloved
अबलाजनस्य	अबला–जन (६.१)	of women
दुःखानि	दुःख (१.३)	sorrows
नूनम्	नूनम्	indeed
अतिमात्रसुदुःसहानि	अतिमात्र–सुदुःसह (१.३)	are exceedingly difficult to bear

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
अ	न्त	र्हि	ते	श	शि	नि	सै	व	कु	मु	द्व	ती	मे
वृ	ष्टिं	न	न	न्द	य	ति	सं	स्म	र	णी	य	शो	भा
इ	ष्ट	प्र	वा	स	ज	नि	ता	न्य	ब	ला	ज	न	स्य
दुः	खा	नि	नू	न	म	ति	मा	त्र	सु	दुः	स	हा	नि
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

चन्द्रालोकः जयदेवः

कथासरित्सागरः सोमदेवः

About

Resources

Connect