भूत्वा चिराय चतुरन्तमहीसपत्नी
दौष्यन्तिमप्रतिरथं तनयं निवेश्य ।
भर्त्रा तदर्पितकुटुम्बभरेण सार्धम्
शान्ते करिष्यसि पदं पुनराश्रमेऽस्मिन् ॥

अन्वयः AI चिराय चतुरन्तमहीसपत्नी भूत्वा, अप्रतिरथम् दौष्यन्तिम् तनयम् निवेश्य, तदर्पितकुटुम्बभरेण भर्त्रा सार्धम् पुनः अस्मिन् शान्ते आश्रमे पदम् करिष्यसि।

Summary AI After being a co-wife to the four-cornered earth for a long time, and after installing your peerless son, the descendant of Dushyanta, (on the throne), you will again make your abode in this peaceful hermitage with your husband, who will have entrusted the family burden to him.

पदच्छेदः AI

भूत्वा	भूत्वा (√भू+क्त्वा)	having been
चिराय	चिराय	for a long time
चतुरन्तमहीसपत्नी	चतुरन्त–मही–सपत्नी (१.१)	a co-wife to the four-cornered earth
दौष्यन्तिम्	दौष्यन्ति (२.१)	the son of Dushyanta
अप्रतिरथम्	अप्रतिरथ (२.१)	peerless warrior
तनयम्	तनय (२.१)	son
निवेश्य	निवेश्य (नि√विश्+णिच्+ल्यप्)	having installed
भर्त्रा	भर्तृ (३.१)	with your husband
तदर्पितकुटुम्बभरेण	तत्–अर्पित–कुटुम्ब–भर (३.१)	by whom the burden of the family has been entrusted to him (the son)
सार्धम्	सार्धम्	with
शान्ते	शान्त (७.१)	in the peaceful
करिष्यसि	करिष्यसि (√कृ कर्तरि लृट् (परस्मै.) म.पु. एक.)	you will make
पदम्	पद (२.१)	an abode
पुनः	पुनर्	again
आश्रमे	आश्रम (७.१)	in the hermitage
अस्मिन्	इदम् (७.१)	in this

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
भू	त्वा	चि	रा	य	च	तु	र	न्त	म	ही	स	प	त्नी
दौ	ष्य	न्ति	म	प्र	ति	र	थं	त	न	यं	नि	वे	श्य
भ	र्त्रा	त	द	र्पि	त	कु	टु	म्ब	भ	रे	ण	सा	र्ध
म्शा	न्ते	क	रि	ष्य	सि	प	दं	पु	न	रा	श्र	मे	ऽस्मिन्
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

मेघदूतम् कालिदासः

अमरुशतकम् अमरुः

About

Resources

Connect