अभिजनवतो भर्तुः श्लाघ्ये स्थिता गृहिणीपदे
विभवगुरुभिः कृत्यैस्तस्य प्रतिक्षणमाकुला ।
तनयमचिरात्प्राचीवार्कं प्रसूय च पावनम्
मम विरहजां न त्वं वत्से शुचं गणयिष्यामि ॥
अभिजनवतो भर्तुः श्लाघ्ये स्थिता गृहिणीपदे
विभवगुरुभिः कृत्यैस्तस्य प्रतिक्षणमाकुला ।
तनयमचिरात्प्राचीवार्कं प्रसूय च पावनम्
मम विरहजां न त्वं वत्से शुचं गणयिष्यामि ॥
विभवगुरुभिः कृत्यैस्तस्य प्रतिक्षणमाकुला ।
तनयमचिरात्प्राचीवार्कं प्रसूय च पावनम्
मम विरहजां न त्वं वत्से शुचं गणयिष्यामि ॥
अन्वयः
AI
वत्से, त्वम् अभिजनवतः भर्तुः श्लाघ्ये गृहिणीपदे स्थिता, तस्य विभवगुरुभिः कृत्यैः प्रतिक्षणम् आकुला, अचिरात् प्राची अर्कम् इव पावनम् तनयम् प्रसूय च (भविष्यसि)। (तदा) मम विरहजाम् शुचम् (अहम्) न गणयिष्यामि।
Summary
AI
My child, when you are established in the honorable position of wife to a high-born husband, constantly occupied with his great duties, and soon give birth to a purifying son as the east gives birth to the sun, then I will not feel the sorrow born of my separation from you.
पदच्छेदः
AI
| अभिजनवतः | अभिजनवत् (६.१) | of the high-born |
| भर्तुः | भर्तृ (६.१) | husband |
| श्लाघ्ये | श्लाघ्य (७.१) | in the praiseworthy |
| स्थिता | स्थित (√स्था+क्त, १.१) | established |
| गृहिणीपदे | गृहिणी–पद (७.१) | position of a wife |
| विभवगुरुभिः | विभव–गुरु (३.३) | by great |
| कृत्यैः | कृत्य (३.३) | duties |
| तस्य | तद् (६.१) | his |
| प्रतिक्षणम् | प्रतिक्षण (२.१) | every moment |
| आकुला | आकुल (१.१) | occupied |
| तनयम् | तनय (२.१) | a son |
| अचिरात् | अचिरात् | soon |
| प्राची | प्राची (१.१) | the east |
| इव | इव | like |
| अर्कम् | अर्क (२.१) | the sun |
| प्रसूय | प्रसूय (प्र√सू+ल्यप्) | having given birth to |
| च | च | and |
| पावनम् | पावन (२.१) | purifying |
| मम | अस्मद् (६.१) | my |
| विरहजाम् | विरह–जा (२.१) | born of separation |
| न | न | not |
| त्वम् | युष्मद् (१.१) | you |
| वत्से | वत्सा (८.१) | O child |
| शुचम् | शुच् (२.१) | sorrow |
| गणयिष्यामि | गणयिष्यामि (√गण् +णिच् कर्तरि लृट् (परस्मै.) उ.पु. एक.) | I will feel |
छन्दः
हरिणी [१७: नसमरसलग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ | १५ | १६ | १७ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| अ | भि | ज | न | व | तो | भ | र्तुः | श्ला | घ्ये | स्थि | ता | गृ | हि | णी | प | दे |
| वि | भ | व | गु | रु | भिः | कृ | त्यै | स्त | स्य | प्र | ति | क्ष | ण | मा | कु | ला |
| त | न | य | म | चि | रा | त्प्रा | ची | वा | र्कं | प्र | सू | य | च | पा | व | न |
| म्म | म | वि | र | ह | जां | न | त्वं | व | त्से | शु | चं | ग | ण | यि | ष्या | मि |
| न | स | म | र | स | ल | ग | ||||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.