उत्पक्ष्मणोर्नयनयोरुपरुद्धवृत्तिम्
बाष्पं कुरु स्थिरतया विरतानुबन्धम् ।
अस्मिन्नलक्षितनतोन्नतभूमिभागे
मार्गे पदानि खलु ते विषमीभवन्ति ॥

अन्वयः AI स्थिरतया उत्पक्ष्मणोः नयनयोः उपरुद्धवृत्तिम् बाष्पम् विरतानुबन्धम् कुरु। अस्मिन् अलक्षितनतोन्नतभूमिभागे मार्गे ते पदानि खलु विषमीभवन्ति।

Summary AI With firmness, stop the flow of tears that obstruct the view from your upturned eyelashes. On this path, where the ups and downs of the ground are not visible, your steps are indeed becoming unsteady.

पदच्छेदः AI

उत्पक्ष्मणोः	उत्पक्ष्मन् (६.२)	of the upturned eyelashes
नयनयोः	नयन (६.२)	of the two eyes
उपरुद्धवृत्तिम्	उपरुद्ध (उप√रुध्+क्त)–वृत्ति (२.१)	whose flow is obstructed
बाष्पम्	बाष्प (२.१)	the tear
कुरु	कुरु (√कृ कर्तरि लोट् (परस्मै.) म.पु. एक.)	make
स्थिरतया	स्थिरता (३.१)	with firmness
विरतानुबन्धम्	विरत (वि√रम्+क्त)–अनुबन्ध (२.१)	whose continuation is stopped
अस्मिन्	इदम् (७.१)	on this
अलक्षितनतोन्नतभूमिभागे	अलक्षित–नत–उन्नत–भूमिभाग (७.१)	where the ups and downs of the ground are not visible
मार्गे	मार्ग (७.१)	path
पदानि	पद (१.३)	steps
खलु	खलु	indeed
ते	युष्मद् (६.१)	your
विषमीभवन्ति	विषमीभवन्ति (√विषमीभू कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.)	are becoming unsteady

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
उ	त्प	क्ष्म	णो	र्न	य	न	यो	रु	प	रु	द्ध	वृ	त्ति
म्बा	ष्पं	कु	रु	स्थि	र	त	या	वि	र	ता	नु	ब	न्धम्
अ	स्मि	न्न	ल	क्षि	त	न	तो	न्न	त	भू	मि	भा	गे
मा	र्गे	प	दा	नि	ख	लु	ते	वि	ष	मी	भ	व	न्ति
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

ऋतुसंहारम् कालिदासः

पञ्चतन्त्रम् विष्णुशर्मा

About

Resources

Connect