नीवाराः शुकगर्भकोटरमुखभ्रष्टास्तरूणामधः
प्रस्निग्धाः क्वचिदिङ्गुदीफालभिदः सूच्यन्त एवोपलाः ।
विश्वासोपगमादभिन्नगतयः शब्दं सहन्ते मृगास्
तोयाधारपथाश्च वल्कलशिखानिष्यन्दरेखाङ्किताः ॥

अन्वयः AI तरूणाम् अधः शुक-गर्भ-कोटर-मुख-भ्रष्टाः नीवाराः, क्वचित् इङ्गुदी-फल-भिदः प्रस्निग्धाः उपलाः एव सूच्यन्ते, विश्वास-उपगमात् अभिन्न-गतयः मृगाः शब्दम् सहन्ते, च तोय-आधार-पथाः वल्कल-शिखा-निष्यन्द-रेखा-अङ्किताः।

Summary AI King Dushyanta describes signs indicating a nearby hermitage: wild rice grains fallen from parrot-filled tree hollows, oily stones used for crushing Ingudi nuts, deer that remain calm despite the noise of the chariot due to their trust in humans, and paths leading to the water marked by droplets dripping from the tips of bark garments worn by ascetics.

पदच्छेदः AI

नीवाराः	नीवार (१.३)	wild rice grains
शुकगर्भकोटरमुखभ्रष्टाः	शुक–गर्भ–कोटर–मुख–भ्रंश् (+क्त, १.३)	fallen from the mouths of the hollows containing young parrots
तरूणाम्	तरु (६.३)	of the trees
अधः	अधस्	below
प्रस्निग्धाः	स्निह् (प्र√स्निह्, +क्त, १.३)	oily/greasy
क्वचित्	क्वचित्	in some places
इङ्गुदीफलभिदः	इङ्गुदी–फल–भिद् (+क्विप्, १.३)	splitting the Ingudi fruits
सूच्यन्ते	सूच्यन्ते (√सूच् भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. बहु.)	are indicated
एव	एव	certainly
उपलाः	उपल (१.३)	stones
विश्वासोपगमात्	विश्वास–गम् (उप√गम्, +अप्, ५.१)	due to the attainment of trust
अभिन्नगतयः	अ–भिद् (+क्त)–गति (१.३)	having steady/unaltered gaits
शब्दम्	शब्द (२.१)	the sound
सहन्ते	सहन्ते (√सह् कर्तरि लट् (आत्मने.) प्र.पु. बहु.)	tolerate/endure
मृगाः	मृग (१.३)	deer
तोयाधारपथाः	तोय–आधार–पथ (१.३)	paths to the water reservoirs
च	च	and
वल्कलशिखानिष्यन्दरेखाङ्किताः	वल्कल–शिखा–स्यन्द् (नि√स्यन्द्)–रेखा–अङ्क् (+क्त, १.३)	marked by lines of water dripping from the tips of bark garments

छन्दः शार्दूलविक्रीडितम् [१९: मसजसततग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५	१६	१७	१८	१९
नी	वा	राः	शु	क	ग	र्भ	को	ट	र	मु	ख	भ्र	ष्टा	स्त	रू	णा	म	धः
प्र	स्नि	ग्धाः	क्व	चि	दि	ङ्गु	दी	फा	ल	भि	दः	सू	च्य	न्त	ए	वो	प	लाः
वि	श्वा	सो	प	ग	मा	द	भि	न्न	ग	त	यः	श	ब्दं	स	ह	न्ते	मृ	गा
स्तो	या	धा	र	प	था	श्च	व	ल्क	ल	शि	खा	नि	ष्य	न्द	रे	खा	ङ्कि	ताः
म			स			ज			स			त			त			ग

Other texts to read

शृङ्गारप्रकाशः

अन्यापदेशशतकम् नीलकण्ठदीक्षितः

About

Resources

Connect