समदमधुकराणां कोकिलानां च नादैः
कुसुमितसहकारैः कर्णिकारैश्च रम्यः ।
इषुभिरिव सुतीक्ष्णैर्मानसं मानिनीनां
तुदति कुसुममासो मन्मथोद्दीपनाय ॥

अन्वयः AI स-मद-मधुकराणाम् कोकिलानाम् च नादैः, कुसुमित-सहकारैः कर्णिकारैः च रम्यः कुसुम-मासः मन्मथ-उद्दीपनाय सु-तीक्ष्णैः इषुभिः इव मानिनीनाम् मानसम् तुदति।

Summary AI The charming month of flowers (spring)—made lovely by the sounds of intoxicated bees and cuckoos, and by flowered mango and Karnikara trees—torments the hearts of proud women like very sharp arrows, in order to inflame their passion.

सारांश AI भौ़ंरों और कोयलों के मधुर स्वर तथा खिले हुए आम और कर्णिकार पुष्पों से युक्त यह वसन्त ऋतु मानिनी स्त्रियों के हृदय को कामदेव को जगाने वाले तीक्ष्ण बाणों की तरह बेध रही है।

पदच्छेदः AI

समदमधुकराणाम्	सह–मद–मधुकर (६.३)	of the intoxicated bees
कोकिलानाम्	कोकिल (६.३)	of the cuckoos
च	च	and
नादैः	नाद (३.३)	with the sounds
कुसुमितसहकारैः	कुसुमित–सहकार (३.३)	with the flowered mango trees
कर्णिकारैः	कर्णिकार (३.३)	with the Karnikara trees
च	च	and
रम्यः	रम्य (१.१)	charming
इषुभिरिव	इषु (३.३)–इव	like arrows
सुतीक्ष्णैः	सु–तीक्ष्ण (३.३)	very sharp
मानसम्	मानस (२.१)	the heart
मानिनीनाम्	मानिनी (६.३)	of proud women
तुदति	तुदति (√तुद् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	torments
कुसुममासः	कुसुम–मास (१.१)	the month of flowers
मन्मथोद्दीपनाय	मन्मथ–उद्दीपन (४.१)	for inflaming love

छन्दः मालिनी [१५: ननमयय]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५
स	म	द	म	धु	क	रा	णां	को	कि	ला	नां	च	ना	दैः
कु	सु	मि	त	स	ह	का	रैः	क	र्णि	का	रै	श्च	र	म्यः
इ	षु	भि	रि	व	सु	ती	क्ष्णै	र्मा	न	सं	मा	नि	नी	नां
तु	द	ति	कु	सु	म	मा	सो	म	न्म	थो	द्दी	प	ना	य
न			न			म			य			य

Other texts to read

मेघदूतम् कालिदासः

हंसदूतम् रूपगोस्वामी

About

Resources

Connect