व्योम क्वचिद्रजतशङ्खमृणालगौरै-
स्त्यक्ताम्बुभिर्लघुतया शतशः प्रयातैः ।
संलक्ष्यते पवनवेगचलैः पयोदै
राजेव चामरशतैरुपवीज्यमानः ॥

अन्वयः AI क्वचित् व्योम, रजत-शङ्ख-मृणाल-गौरैः, त्यक्त-अम्बुभिः, लघुतया शतशः प्रयातैः, पवन-वेग-चलैः पयोदैः, चामर-शतैः उपवीज्यमानः राजा इव, संलक्ष्यते ।

Summary AI At times, the sky, with its clouds white as silver, conch, or lotus-stalks—which have shed their water and thus move in hundreds due to their lightness, stirred by the wind's force—appears like a king being fanned by hundreds of royal whisks (chāmaras).

सारांश AI जल विहीन होने के कारण सफेद शंख और कमल के नाल जैसे उज्ज्वल बादल वायु के वेग से इधर-उधर उड़ रहे हैं। आकाश ऐसा लग रहा है मानो कोई सम्राट हो जिस पर सैकड़ों सफेद चंवरों से पंखा झला जा रहा हो।

पदच्छेदः AI

व्योम	व्योमन् (१.१)	the sky
क्वचित्	क्वचित्	at times
रजतशङ्खमृणालगौरैः	रजत–शङ्ख–मृणाल–गौर (३.३)	by those white as silver, conch, or lotus-stalks
त्यक्ताम्बुभिः	त्यक्त (√त्यज्+क्त)–अम्बु (३.३)	by those that have shed their water
लघुतया	लघुता (३.१)	due to lightness
शतशः	शतशस्	in hundreds
प्रयातैः	प्रयात (प्र√या+क्त, ३.३)	by those that have moved on
संलक्ष्यते	संलक्ष्यते (सम्√लक्ष् भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	appears
पवनवेगचलैः	पवन–वेग–चल (३.३)	by those moved by the wind's force
पयोदैः	पयोद (३.३)	by the clouds
राजेव	राजन् (१.१)–इव	like a king
चामरशतैः	चामरशत (३.३)	by hundreds of royal whisks
उपवीज्यमानः	उपवीज्यमान (उप√वीज्+यक्+शानच्, १.१)	being fanned

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
व्यो	म	क्व	चि	द्र	ज	त	श	ङ्ख	मृ	णा	ल	गौ	रै
स्त्य	क्ता	म्बु	भि	र्ल	घु	त	या	श	त	शः	प्र	या	तैः
सं	ल	क्ष्य	ते	प	व	न	वे	ग	च	लैः	प	यो	दै
रा	जे	व	चा	म	र	श	तै	रु	प	वी	ज्य	मा	नः
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

मेघदूतम् कालिदासः

हंसदूतम् रूपगोस्वामी

About

Resources

Connect