हंसैर्जिता सुललिता गतिरङ्गनाना-
मम्भोरुहैर्विकसितैर्मुखचन्द्रकान्तिः ।
नीलोत्पलैर्मदकलानि विलोचनानि
भ्रूविभ्रमाश्च रुचिरास्तनुभिस्तरंगैः ॥
हंसैर्जिता सुललिता गतिरङ्गनाना-
मम्भोरुहैर्विकसितैर्मुखचन्द्रकान्तिः ।
नीलोत्पलैर्मदकलानि विलोचनानि
भ्रूविभ्रमाश्च रुचिरास्तनुभिस्तरंगैः ॥
मम्भोरुहैर्विकसितैर्मुखचन्द्रकान्तिः ।
नीलोत्पलैर्मदकलानि विलोचनानि
भ्रूविभ्रमाश्च रुचिरास्तनुभिस्तरंगैः ॥
अन्वयः
AI
अङ्गनानां सु-ललिता गतिः हंसैः जिता, मुख-चन्द्र-कान्तिः विकसितैः अम्भोरुहैः (जिता), मद-कलानि विलोचनानि नील-उत्पलैः (जिता), रुचिराः भ्रू-विभ्रमाः च तनुभिः तरङ्गैः (जिताः) ।
Summary
AI
The graceful gait of women is surpassed by the swans; the radiance of their moon-like faces by the blossomed lotuses; their intoxicatingly beautiful eyes by the blue lotuses; and their charming eyebrow-play by the slender ripples.
सारांश
AI
शरद ऋतु में हंसों ने स्त्रियों की कोमल चाल को, खिले कमलों ने उनके मुख की कांति को, नीले कमलों ने उनके चंचल नेत्रों को और लहरों ने उनकी सुंदर भौहों के विलास को जीत लिया है।
पदच्छेदः
AI
| हंसैः | हंस (३.३) | by the swans |
| जिता | जित (√जि+क्त, १.१) | is surpassed |
| सुललिता | सुललित (१.१) | graceful |
| गतिः | गति (१.१) | gait |
| अङ्गनानाम् | अङ्गना (६.३) | of women |
| अम्भोरुहैः | अम्भोरुह (३.३) | by lotuses |
| विकसितैः | विकसित (वि√कस्+क्त, ३.३) | blossomed |
| मुखचन्द्रकान्तिः | मुखचन्द्र–कान्ति (१.१) | the radiance of their moon-like faces |
| नीलोत्पलैः | नीलोत्पल (३.३) | by the blue lotuses |
| मदकलानि | मद–कल (१.३) | intoxicatingly beautiful |
| विलोचनानि | विलोचन (१.३) | eyes |
| भ्रूविभ्रमाश्च | भ्रूविभ्रम (१.३)–च | and the eyebrow-play |
| रुचिराः | रुचिर (१.३) | charming |
| तनुभिः | तनु (३.३) | by the slender |
| तरंगैः | तरङ्ग (३.३) | ripples |
छन्दः
वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| हं | सै | र्जि | ता | सु | ल | लि | ता | ग | ति | र | ङ्ग | ना | ना |
| म | म्भो | रु | है | र्वि | क | सि | तै | र्मु | ख | च | न्द्र | का | न्तिः |
| नी | लो | त्प | लै | र्म | द | क | ला | नि | वि | लो | च | ना | नि |
| भ्रू | वि | भ्र | मा | श्च | रु | चि | रा | स्त | नु | भि | स्त | रं | गैः |
| त | भ | ज | ज | ग | ग | ||||||||
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.