सम्पन्नशालिनिचयावृतभूतलानि
स्वस्थस्थितप्रचुरगोकुलशोभितानि ।
हंसैः ससारसकुलैः प्रतिनादितानि
सीमान्तराणि जनयन्ति नृणां प्रमोदम् ॥

अन्वयः AI सम्पन्न-शालि-निचय-आवृत-भूतलानि, स्वस्थ-स्थित-प्रचुर-गोकुल-शोभितानि, स-सारस-कुलैः हंसैः प्रतिनादितानि सीम-अन्तराणि नृणां प्रमोदं जनयन्ति ।

Summary AI The countryside regions produce delight in men. Their grounds are covered with heaps of ripened rice, they are graced by abundant herds of cattle resting peacefully, and they echo with the calls of swans accompanied by flocks of cranes.

सारांश AI पके हुए धान के खेतों से ढकी धरती, स्वस्थ पशुओं के झुंडों से शोभायमान और हंसों व सारसों के मधुर स्वर से गुंजायमान गाँव की सीमाएँ लोगों को अपार सुख दे रही हैं।

पदच्छेदः AI

सम्पन्नशालिनिचयावृतभूतलानि	सम्पन्न (सम्√पद्+क्त)–शालिनिचय–आवृत (आ√वृ+क्त)–भूतल (१.३)	whose grounds are covered with heaps of ripened rice
स्वस्थस्थितप्रचुरगोकुलशोभितानि	स्वस्थस्थित–प्रचुर–गोकुल–शोभित (√शुभ्+क्त, १.३)	graced by abundant herds of cattle resting peacefully
हंसैः	हंस (३.३)	by swans
ससारसकुलैः	स–सारसकुल (३.३)	with flocks of cranes
प्रतिनादितानि	प्रतिनादित (प्रति√नद्+क्त, १.३)	echoing with
सीमान्तराणि	सीमान्तर (१.३)	the countryside regions
जनयन्ति	जनयन्ति (√जन् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.)	produce
नृणाम्	नृ (६.३)	in men
प्रमोदम्	प्रमोद (२.१)	delight

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
स	म्प	न्न	शा	लि	नि	च	या	वृ	त	भू	त	ला	नि
स्व	स्थ	स्थि	त	प्र	चु	र	गो	कु	ल	शो	भि	ता	नि
हं	सैः	स	सा	र	स	कु	लैः	प्र	ति	ना	दि	ता	नि
सी	मा	न्त	रा	णि	ज	न	य	न्ति	नृ	णां	प्र	मो	दम्
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

हंसदूतम् रूपगोस्वामी

मेघदूतम् कालिदासः

About

Resources

Connect