शेफालिकाकुसुमगन्धमनोहराणि
स्वस्थस्थिताण्डजकुलप्रतिनादितानि ।
पर्यन्तसंस्थितमृगीनयनोत्पलानि
प्रोत्कण्ठयन्त्युपवनानि मनांसि पुंसाम् ॥
शेफालिकाकुसुमगन्धमनोहराणि
स्वस्थस्थिताण्डजकुलप्रतिनादितानि ।
पर्यन्तसंस्थितमृगीनयनोत्पलानि
प्रोत्कण्ठयन्त्युपवनानि मनांसि पुंसाम् ॥
स्वस्थस्थिताण्डजकुलप्रतिनादितानि ।
पर्यन्तसंस्थितमृगीनयनोत्पलानि
प्रोत्कण्ठयन्त्युपवनानि मनांसि पुंसाम् ॥
अन्वयः
AI
शेफालिका-कुसुम-गन्ध-मनोहराणि, स्वस्थ-स्थित-अण्डज-कुल-प्रतिनादितानि, पर्यन्त-संस्थित-मृगी-नयन-उत्पलानि उपवनानि पुंसां मनांसि प्र-उत्कण्ठयन्ति ।
Summary
AI
The gardens, enchanting with the fragrance of Shephalika flowers, echoing with the calls of flocks of birds resting peacefully, and having blue lotuses at their edges that resemble the eyes of does, fill the minds of men with longing.
सारांश
AI
शेफालिका के फूलों की सुगंध से महकते, शांत बैठे पक्षियों की चहचहाहट से गूँजते और चकित हिरणियों की कमल जैसी आँखों से युक्त उपवन पुरुषों के मन को व्याकुल कर रहे हैं।
पदच्छेदः
AI
| शेफालिकाकुसुमगन्धमनोहराणि | शेफालिका–कुसुम–गन्ध–मनोहर (१.३) | enchanting with the fragrance of Shephalika flowers |
| स्वस्थस्थिताण्डजकुलप्रतिनादितानि | स्वस्थस्थित–अण्डजकुल–प्रतिनादित (प्रति√नद्+क्त, १.३) | echoing with the calls of flocks of birds resting peacefully |
| पर्यन्तसंस्थितमृगीनयनोत्पलानि | पर्यन्त–संस्थित–मृगीनयन–उत्पल (१.३) | having at their edges blue lotuses like the eyes of does |
| प्रोत्कण्ठयन्ति | प्रोत्कण्ठयन्ति (प्र+उद्√कण्ठ् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | fill with longing |
| उपवनानि | उपवन (१.३) | the gardens |
| मनांसि | मनस् (२.३) | the minds |
| पुंसाम् | पुंस् (६.३) | of men |
छन्दः
वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| शे | फा | लि | का | कु | सु | म | ग | न्ध | म | नो | ह | रा | णि |
| स्व | स्थ | स्थि | ता | ण्ड | ज | कु | ल | प्र | ति | ना | दि | ता | नि |
| प | र्य | न्त | सं | स्थि | त | मृ | गी | न | य | नो | त्प | ला | नि |
| प्रो | त्क | ण्ठ | य | न्त्यु | प | व | ना | नि | म | नां | सि | पुं | साम् |
| त | भ | ज | ज | ग | ग | ||||||||
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.