नष्टं धनुर्बलभिदो जलदोदरेषु
सौदामिनी स्फुरति नाद्य वियत्पताका ।
धुन्वन्ति पक्षपवनैर्न नभो बलाकाः
पश्यन्ति नोन्नतमुखा गगनं मयूराः ॥
नष्टं धनुर्बलभिदो जलदोदरेषु
सौदामिनी स्फुरति नाद्य वियत्पताका ।
धुन्वन्ति पक्षपवनैर्न नभो बलाकाः
पश्यन्ति नोन्नतमुखा गगनं मयूराः ॥
सौदामिनी स्फुरति नाद्य वियत्पताका ।
धुन्वन्ति पक्षपवनैर्न नभो बलाकाः
पश्यन्ति नोन्नतमुखा गगनं मयूराः ॥
अन्वयः
AI
अद्य बल-भिदः धनुः जलद-उदरेषु नष्टम्। वियत्-पताका सौदामिनी न स्फुरति। बलाकाः पक्ष-पवनैः नभः न धुन्वन्ति। उन्नत-मुखाः मयूराः गगनं न पश्यन्ति।
Summary
AI
Today, the bow of Indra (the rainbow) has vanished from the hearts of the clouds. The lightning, that banner of the sky, does not flash. The cranes do not shake the sky with the wind from their wings. The peacocks, with upturned faces, no longer gaze at the sky.
सारांश
AI
अब बादलों के बीच इंद्रधनुष दिखाई नहीं देता, न ही आकाश रूपी पताका पर बिजली चमकती है। बगुले अब पंख नहीं फड़फड़ाते और मोर भी गर्दन उठाकर आकाश की ओर नहीं देखते।
पदच्छेदः
AI
| नष्टम् | नष्ट (√नश्+क्त, १.१) | vanished |
| धनुः | धनुस् (१.१) | the bow |
| बलभिदः | बलभिद् (६.१) | of Indra |
| जलदोदरेषु | जलदोदर (७.३) | in the hearts of the clouds |
| सौदामिनी | सौदामिनी (१.१) | the lightning |
| स्फुरति | स्फुरति (√स्फुर् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | flashes |
| नाद्य | न–अद्य | not today |
| वियत्पताका | वियत्–पताका (१.१) | the banner of the sky |
| धुन्वन्ति | धुन्वन्ति (√धू कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | shake |
| पक्षपवनैः | पक्षपवन (३.३) | with the wind from their wings |
| न | न | not |
| नभः | नभस् (२.१) | the sky |
| बलाकाः | बलाका (१.३) | the cranes |
| पश्यन्ति | पश्यन्ति (√दृश् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | gaze at |
| नोन्नतमुखा | न–उन्नतमुख (१.३) | not with upturned faces |
| गगनम् | गगन (२.१) | the sky |
| मयूराः | मयूर (१.३) | the peacocks |
छन्दः
वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| न | ष्टं | ध | नु | र्ब | ल | भि | दो | ज | ल | दो | द | रे | षु |
| सौ | दा | मि | नी | स्फु | र | ति | ना | द्य | वि | य | त्प | ता | का |
| धु | न्व | न्ति | प | क्ष | प | व | नै | र्न | न | भो | ब | ला | काः |
| प | श्य | न्ति | नो | न्न | त | मु | खा | ग | ग | नं | म | यू | राः |
| त | भ | ज | ज | ग | ग | ||||||||
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.