यत्स लग्नसहकारमासवं
रक्तपाटलसमागमं पपौ ।
तेन तस्य मधुनिर्गमात्कृश-
श्चित्तयोनिरभवत्पुनर्नवः ॥

अन्वयः AI सः यत् लग्न-सहकारम् रक्त-पाटल-समागमम् आसवम् पपौ, तेन मधु-निर्गमात् कृशः तस्य चित्त-योनिः पुनः नवः अभवत्।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) यदिति॥ सोऽग्निवर्णो लग्नः सहकारश्चूतपल्लवो योस्मिस्तं रक्तपाटलस्य पाटलकुसुमस्य समागमो यस्य तमासवं मद्यं पपौ। इति यत्तेनासवपानेन मधुनिर्गमाद्वसन्तापगमात् कृशो मन्दवीर्यस्तस्य चित्तयोनिः कामः पुनर्नवः प्रबलोऽभवत् ॥
Summary AI Because he drank wine infused with mango blossoms and mixed with red Patala flowers, his passion (Kamadeva), which had grown weak with the passing of spring, was revived and became strong again.
सारांश AI आम की मंजरी और गुलाब के फूलों से सुवासित मदिरा के सेवन से, वसंत ऋतु के अंत में क्षीण हुआ राजा का कामभाव पुनः जागृत हो उठा।
पदच्छेदः AI
यत्यत् because
सःतद् (१.१) he
लग्नसहकारम्लग्नसहकार (२.१) infused with mango blossom
आसवम्आसव (२.१) wine
रक्तपाटलसमागमम्रक्तपाटलसमागम (२.१) mixed with red Patala flowers
पपौपपौ (√पा कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) he drank
तेनतद् (३.१) by that
तस्यतद् (६.१) his
मधुनिर्गमात्मधुनिर्गम (५.१) from the departure of spring
कृशःकृश (१.१) weakened
चित्तयोनिःचित्तयोनि (१.१) the mind-born god (Kamadeva)
अभवत्अभवत् (√भू कर्तरि लङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) became
पुनःपुनर् again
नवःनव (१.१) new/revived
छन्दः रथोद्धता [११: रनरलग]
छन्दोविश्लेषणम्
१० ११
त्स ग्न का मा वं
क्त पा मा मं पौ
ते स्य धु नि र्ग मा त्कृ
श्चि त्त यो नि त्पु र्न वः
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.