Loading data... On slow networks this could take a few minutes.
100%

सोऽधिकारमभिकः कुलोचितं
काश्चन स्वयमवर्तयत्समाः ।
संनिवेश्य सचिवेष्वतः परं
स्त्रीविधेयनवयौवनोऽभवत् ॥

अन्वयः AI अभिकः सः कुल-उचितम् अधिकारम् काश्चन समाः स्वयम् अवर्तयत्। अतः परम् सचिवेषु संनिवेश्य, स्त्री-विधेय-नव-यौवनः अभवत्।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) स इति॥ अभिकः कामुकः। अनुकाभिकाभीकः कमिता (अष्टाध्यायी ५.२.७४ ) इति निपातः। कम्रः कामयिताऽभीकः कमनः कामनोऽभिकः इत्यमरः। सोऽग्निवर्णः कुलोचितमधिकारं प्रजापालनं काश्चन समाः कतिचिद्वत्सरान् स्वयमवर्तयदकरोत्। अतःपरं सचिवेषु संनिवेश्य निधाय स्त्रीविधेयं स्त्र्यधीनं नवं यौवनं यस्य सोऽभवत्। स्त्र्यासक्तोऽभूदित्यर्थः ॥
Summary AI That lustful king personally carried out his family-ordained duties for some years. Thereafter, entrusting them to his ministers, he became one whose fresh youth was entirely subservient to women.
सारांश AI अग्निवर्ण ने कुछ वर्षों तक स्वयं शासन संभाला, परंतु बाद में मंत्रियों को सारा कार्य सौंपकर वह पूरी तरह स्त्रियों और यौवन के विलासितापूर्ण सुखों में डूब गया।
पदच्छेदः AI
सःतद् (१.१) He
अधिकारम्अधिकार (२.१) the duties
अभिकःअभिक (१.१) the lustful one
कुलोचितम्कुलउचित (२.१) befitting his family
काश्चनकिञ्चन (२.३) some
स्वयम्स्वयम् personally
अवर्तयत्अवर्तयत् (√वृत् +णिच् कर्तरि लङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) carried out
समाःसमा (२.३) years
संनिवेश्यसंनिवेश्य (सं+नि√विश्+णिच्+ल्यप्) having entrusted
सचिवेषुसचिव (७.३) to his ministers
अतःअतः Thereafter
परम्परम् after
स्त्रीविधेयनवयौवनःस्त्रीविधेयनवयौवन (१.१) one whose fresh youth was subservient to women
अभवत्अभवत् (√भू कर्तरि लङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) became
छन्दः रथोद्धता [११: रनरलग]
छन्दोविश्लेषणम्
१० ११
सो ऽधि का भि कः कु लो चि तं
का श्च स्व र्त त्स माः
सं नि वे श्य चि वे ष्व तः रं
स्त्री वि धे यौ नो ऽभ वत्
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.