नाम वल्लभजनस्य ते मया
प्राप्य भाग्यमपि तस्य काङ्क्ष्यते ।
लोलुपं ननु मनो ममेति तं
गोत्रविस्खलितमूचुरङ्गनाः ॥
नाम वल्लभजनस्य ते मया
प्राप्य भाग्यमपि तस्य काङ्क्ष्यते ।
लोलुपं ननु मनो ममेति तं
गोत्रविस्खलितमूचुरङ्गनाः ॥
प्राप्य भाग्यमपि तस्य काङ्क्ष्यते ।
लोलुपं ननु मनो ममेति तं
गोत्रविस्खलितमूचुरङ्गनाः ॥
अन्वयः
AI
"ते वल्लभ-जनस्य नाम प्राप्य, मया तस्य भाग्यम् अपि काङ्क्ष्यते। ननु मम मनः लोलुपम्।" इति अङ्गनाः तम् गोत्र-विस्खलितम् ऊचुः।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
नामेति॥ मया ते वल्लभजनस्य प्रियजनस्य नाम प्राप्य तन्नाम्नाह्वानं लब्ध्वा तस्य त्वद्वल्लभजनस्य यद्भाग्यम्। तत्परिहासकारणमिति शेषः। तदपि काङ्क्ष्यते। ननु बत मम मनो लोलुपं गृध्रु। इत्यनेन प्रकारेण गोत्रे नाम्नि विस्खलितं स्खलितवन्तं तमग्निवर्णमूचुः।
गोत्रं नाम्नि कुलेऽचले इति यादवः। तन्नामलाभे सति तद्भाग्यमपि काङ्क्ष्यते मनः। अहो तृष्णेति सोल्लुण्ठमुपालम्भन्तेत्यर्थः ॥
Summary
AI
When he accidentally called them by another's name, the women would say to him, "Having obtained the name of your beloved, my mind now desires her good fortune as well. Indeed, my mind is greedy." This was their way of pointing out his slip of the tongue.
सारांश
AI
भूल से दूसरी रानी का नाम लेने पर स्त्रियों ने तंज कसते हुए कहा कि उन्हें केवल आपका नाम मिला है, जबकि सौभाग्य उस दूसरी का ही है जिसका नाम आपकी जुबान पर है।
पदच्छेदः
AI
| नाम | नामन् (२.१) | the name |
| वल्लभजनस्य | वल्लभ–जन (६.१) | of the beloved person |
| ते | युष्मद् (६.१) | your |
| मया | अस्मद् (३.१) | by me |
| प्राप्य | प्राप्य (प्र√आप्+ल्यप्) | having obtained |
| भाग्यम् | भाग्य (२.१) | the fortune |
| अपि | अपि | also |
| तस्य | तद् (६.१) | of that person |
| काङ्क्ष्यते | काङ्क्ष्यते (√काङ्क्ष् भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | is desired |
| लोलुपम् | लोलुप (१.१) | greedy |
| ननु | ननु | Indeed |
| मनः | मनस् (१.१) | mind |
| मम | अस्मद् (६.१) | my |
| इति | इति | thus |
| तम् | तद् (२.१) | to him |
| गोत्रविस्खलितम् | गोत्र–विस्खलित | as a slip of the tongue regarding the name |
| ऊचुः | ऊचुः (√वच् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | they said |
| अङ्गनाः | अङ्गना (१.३) | the women |
छन्दः
रथोद्धता [११: रनरलग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ना | म | व | ल्ल | भ | ज | न | स्य | ते | म | या |
| प्रा | प्य | भा | ग्य | म | पि | त | स्य | का | ङ्क्ष्य | ते |
| लो | लु | पं | न | नु | म | नो | म | मे | ति | तं |
| गो | त्र | वि | स्ख | लि | त | मू | चु | र | ङ्ग | नाः |
| र | न | र | ल | ग | ||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.