तत्र तीर्थसलिलेन दीर्घिका-
स्तल्पमन्तरितभूमिभिः कुशैः ।
सौधवासमुटजेन विस्मृतः
संचिकाय फलनिःस्पृहस्तपः ॥

अन्वयः AI तत्र फल-निःस्पृहः (सः) तीर्थ-सलिलेन दीर्घिकाः, अन्तरित-भूमिभिः कुशैः तल्पम्, उटजेन सौध-वासम् (च) विस्मृतः (सन्) तपः संचिकाय।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) तत्रेति॥ तत्र नैमिषे तिर्थसलिलेन दीर्घिका विहारवापीरन्तरितभूमिभिः कुशैस्तल्पं शय्यामुटजेन पर्णशालया सौधवासं विस्मृतो विस्मृतवान्सः। कर्तरि क्तः। फले स्वर्गादिफले निःस्पृहस्तपः संचिकाय संचितवान् ॥
Summary AI There, indifferent to rewards, he accumulated penance. He forgot his pleasure-ponds by using holy water from sacred sites, his bed by using Kuśa grass spread on the ground, and his palace-dwelling by living in a hut of leaves.
सारांश AI वहां उन्होंने महल के विलासों को भुलाकर तीर्थ के जल, कुशा की शय्या और पत्तों की कुटिया को अपनाया तथा फल की इच्छा त्यागकर कठिन तपस्या की।
पदच्छेदः AI
तत्रतत्र There
तीर्थसलिलेनतीर्थसलिल (३.१) with the water of holy sites
दीर्घिकाःदीर्घिका (२.३) the pleasure-ponds
तल्पम्तल्प (२.१) the bed
अन्तरितभूमिभिःअन्तरितभूमि (३.३) which covered the ground
कुशैःकुश (३.३) with Kuśa grass
सौधवासम्सौधवास (२.१) the palace-dwelling
उटजेनउटज (३.१) with a hut of leaves
विस्मृतःविस्मृत (वि√स्मृ+क्त, १.१) having forgotten
संचिकायसंचिकाय (सं√चि कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) accumulated
फलनिःस्पृहःफलनिःस्पृह (१.१) indifferent to the fruits (of his actions)
तपःतपस् (२.१) penance
छन्दः रथोद्धता [११: रनरलग]
छन्दोविश्लेषणम्
१० ११
त्र ती र्थ लि ले दी र्घि का
स्त ल्प न्त रि भू मि भिः कु शैः
सौ वा मु जे वि स्मृ तः
सं चि का निः स्पृ स्त पः
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.