तस्यानलौजास्तनयस्तदन्ते
वंशश्रियं प्राप नलाभिधानः ।
यो नड्वलानीव गजः परेषां
बलान्यमृद्गान्नलिनाभवक्त्रः ॥
तस्यानलौजास्तनयस्तदन्ते
वंशश्रियं प्राप नलाभिधानः ।
यो नड्वलानीव गजः परेषां
बलान्यमृद्गान्नलिनाभवक्त्रः ॥
वंशश्रियं प्राप नलाभिधानः ।
यो नड्वलानीव गजः परेषां
बलान्यमृद्गान्नलिनाभवक्त्रः ॥
अन्वयः
AI
तदन्ते तस्य अनलौजाः नलाभिधानः तनयः वंशश्रियं प्राप । यः नलिनाभवक्त्रः गजः नड्वलानि इव परेषां बलानि अमृद्गात् ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
तस्येति॥ अनलौजा नलाभिधानो नलाख्यस्तस्य निषधस्य तनयस्तस्य निषधस्यान्तेऽवसाने वंशश्रियं राज्यलक्ष्मीं प्राप। नलिनाभवक्त्रो यो नलः। गजो नड्वलानि नडप्रायस्थलानीव।
नडशादाद् ड्वलच् (अष्टाध्यायी ४.२.८८ ) इति ड्वलच्प्रत्ययः। परेषां बलान्यमृद्गान्ममर्द ॥
Summary
AI
At the end of Nishadha's reign, his son named Nala, who possessed the splendor of fire, obtained the glory of the dynasty. This lotus-faced king crushed the armies of his enemies just as an elephant crushes beds of reeds.
सारांश
AI
उनके बाद अग्नि के समान तेजस्वी नल नामक पुत्र ने कुल की लक्ष्मी प्राप्त की। कमल के समान मुख वाले उस राजा ने शत्रुओं की सेनाओं को वैसे ही कुचल दिया जैसे हाथी कमलिनी को कुचलता है।
पदच्छेदः
AI
| तस्य | तद् (६.१) | his (Nishadha's) |
| अनलौजाः | अनल–ओजस् (१.१) | one with the splendor of fire |
| तनयः | तनय (१.१) | son |
| तदन्ते | तद्–अन्त (७.१) | at the end of his reign |
| वंशश्रियम् | वंश–श्री (२.१) | the glory of the dynasty |
| प्राप | प्राप (प्र√आप् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | obtained |
| नलाभिधानः | नल–अभिधान (१.१) | named Nala |
| यः | यद् (१.१) | who |
| नड्वलानि | नड्वल (२.३) | beds of reeds |
| इव | इव | like |
| गजः | गज (१.१) | an elephant |
| परेषाम् | पर (६.३) | of enemies |
| बलानि | बल (२.३) | armies |
| अमृद्गात् | अमृद्गात् (√मृद् कर्तरि लुङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | crushed |
| नलिनाभवक्त्रः | नलिन–आभ–वक्त्र (१.१) | whose face was like a lotus |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| त | स्या | न | लौ | जा | स्त | न | य | स्त | द | न्ते |
| वं | श | श्रि | यं | प्रा | प | न | ला | भि | धा | नः |
| यो | न | ड्व | ला | नी | व | ग | जः | प | रे | षां |
| ब | ला | न्य | मृ | द्गा | न्न | लि | ना | भ | व | क्त्रः |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.