लोकेन भावी पितुरेव तुल्यः
संभावितो मौलिपरिग्रहात्सः ।
दृष्टो हि वृण्वन्कलभप्रमाणो-
ऽप्याशाः पुरोवातमवाप्य मेघः ॥

अन्वयः AI सः मौलि-परिग्रहात् लोकेन भावी पितुः एव तुल्यः संभावितः । हि कलभ-प्रमाणः अपि मेघः पुरः-वातम् अवाप्य आशाः वृण्वन् दृष्टः ।

सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) लोकेनेति॥ स बालो मौलिपरिग्रहात्किरीटस्वीकाराद्धेतोः पितुस्तुल्यः पितृसरूप एव भावी भविष्यति इति लोकेन जनेन संभावितस्तर्कितः। तथा हि-कलभप्रमाणः कलभमात्रोऽपि मेघः पुरोवातमवाप्य। आशा दिशो वृण्वन्गच्छन् दृष्टो हि ॥

Summary AI From the moment of his coronation, the people deemed that he would grow to be the equal of his father. Indeed, even a cloud the size of a young elephant, upon catching the east wind, is seen to cover all the quarters of the sky.

सारांश AI राज्याभिषेक के समय लोगों ने उन्हें पिता जैसा प्रतापी माना; जैसे छोटा सा बादल भी अनुकूल वायु मिलने पर संपूर्ण दिशाओं में छा जाता है।

पदच्छेदः AI

लोकेन	लोक (३.१)	By the people
भावी	भाविन् (१.१)	in the future
पितुः	पितृ (६.१)	to his father
एव	एव	indeed
तुल्यः	तुल्य (१.१)	equal
संभावितः	संभावित (सम्√भू+णिच्+क्त, १.१)	was deemed
मौलिपरिग्रहात्	मौलि–परिग्रह (५.१)	from his coronation
सः	तद् (१.१)	he
दृष्टः	दृष्ट (√दृश्+क्त, १.१)	is seen
हि	हि	For
वृण्वन्	वृण्वत् (√वृ+शतृ, १.१)	covering
कलभप्रमाणः	कलभ–प्रमाण (१.१)	the size of a young elephant
अपि	अपि	even
आशाः	आशा (२.३)	the quarters
पुरोवातम्	पुरस्–वात (२.१)	the east wind
अवाप्य	अवाप्य (अव√आप्+ल्यप्)	having caught
मेघः	मेघ (१.१)	a cloud

छन्दः इन्द्रवज्रा [११: ततजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
लो	के	न	भा	वी	पि	तु	रे	व	तु	ल्यः
सं	भा	वि	तो	मौ	लि	प	रि	ग्र	हा	त्सः
दृ	ष्टो	हि	वृ	ण्व	न्क	ल	भ	प्र	मा	णो
ऽप्या	शाः	पु	रो	वा	त	म	वा	प्य	मे	घः
त			त			ज			ग	ग

Other texts to read

महाभारतम् वेदव्यासः

योगवासिष्ठम् वाल्मीकिः

About

Resources

Connect