Loading data... On slow networks this could take a few minutes.
100%

नवेन्दुना तन्नभसोपमेयं
शावैकसिंहेन च काननेन ।
रघोः कुलं कुड्मलपुष्करेण
तोयेन चाप्रौढनरेन्द्रमासीत् ॥

अन्वयः AI अप्रौढ-नरेन्द्रम् तत् रघोः कुलम् नव-इन्दुना नभसा, शाव-एक-सिंहेन काननेन, कुड्मल-पुष्करेण तोयेन च उपमेयम् आसीत् ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) नवेति॥ अप्रौढनरेन्द्रं तद्रघोः कुलं नवेन्दुना बालचन्द्रेण नभसा व्योम्ना। शावः शिशुरेकः सिंहो यस्मिन्। पृथुकः शावकः शिशुः इत्यमरः (अमरकोशः २.५.४० ) । तेन काननेन च। कुड्मलं कुड्मलावस्थं पुष्करं पङ्कजं यस्मिंस्तेन तोयेन चोपमेयमुपमातुमर्हम्। आसीत्। नवेन्द्वाद्युपमानेन तस्य वर्धिष्णुताशौर्यश्रीमत्त्वानि सूचितानि ॥
Summary AI The dynasty of Raghu, with its young king Sudarshana, was comparable to the sky graced by a new moon, a forest inhabited by a single lion cub, and a pond adorned with a budding lotus.
सारांश AI उस बालक राजा से रघुवंश वैसा ही सुशोभित हुआ जैसे बाल-चंद्रमा से आकाश, सिंह-शावक से वन और कमल की कली से सरोवर सुंदर लगता है।
पदच्छेदः AI
नवेन्दुनानवइन्दु (३.१) with a new moon
तत्तद् (१.१) That
नभसानभस् (३.१) the sky
उपमेयंउपमेय (१.१) was comparable
शावैकसिंहेनशावएकसिंह (३.१) with a single lion cub
and
काननेनकानन (३.१) a forest
रघोःरघु (६.१) of Raghu
कुलंकुल (१.१) dynasty
कुड्मलपुष्करेणकुड्मलपुष्कर (३.१) with a budding lotus
तोयेनतोय (३.१) a body of water
and
अप्रौढनरेन्द्रम्अप्रौढनरेन्द्र (१.१) with its young king
आसीत्आसीत् (√अस् कर्तरि लङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) was
छन्दः उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
१० ११
वे न्दु ना न्न सो मे यं
शा वै सिं हे का ने
घोः कु लं कु ड्म पु ष्क रे
तो ये चा प्रौ रे न्द्र मा सीत्
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.