सुते शिशावेव सुदर्शनाख्ये
दर्शात्ययेन्दुप्रियदर्शने सः ।
मृगायताक्षो मृगयाविहारी
सिंहादवापद्विपदं नृसिंहः ॥

अन्वयः AI सः नृ-सिंहः मृग-आयत-अक्षः मृगया-विहारी (सन्), सुदर्शन-आख्ये दर्श-अत्यय-इन्दु-प्रिय-दर्शने सुते शिशौ एव (सति), सिंहात् विपदम् अवापत् ।

सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) सुत इति॥ मृगायताक्षो नृसिंहः पुरुषश्रेष्ठः स ध्रुवसंधिर्दर्शात्ययेन्दुप्रियदर्शने प्रतिपञ्चन्द्रनिभे सुदर्शनाख्ये सुते शिशौ सत्येव मृगयाविहारी सन्, सिंहाद्विपदं मरणमवापत्। व्यसनासक्तिरनर्थावहेति भावः ॥

Summary AI While his son named Sudarshana—who was as pleasant to behold as the moon just after the new moon day—was still a child, that lion among men, Dhruvasandhi, who had large deer-like eyes and was fond of hunting, was killed by a lion.

सारांश AI जब उनका पुत्र सुदर्शन अभी छोटा ही था, तब शिकार के प्रेमी उन नरश्रेष्ठ राजा की वन में एक सिंह के हमले से अकाल मृत्यु हो गई।

पदच्छेदः AI

सुते	सुत (७.१)	while his son
शिशौ	शिशु (७.१)	was a child
एव	एव	just
सुदर्शनाख्ये	सुदर्शन–आख्य (७.१)	named Sudarshana
दर्शात्ययेन्दुप्रियदर्शने	दर्श–अत्यय–इन्दु–प्रिय–दर्शन (७.१)	who was as pleasant to see as the moon after the new-moon day
सः	तद् (१.१)	he
मृगायताक्षः	मृग–आयत–अक्षि (१.१)	with large deer-like eyes
मृगयाविहारी	मृगया–विहारिन् (१.१)	fond of hunting
सिंहात्	सिंह (५.१)	from a lion
अवापत्	अवाप (अव√आप् कर्तरि लङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	met
विपदं	विपद् (२.१)	with calamity
नृसिंहः	नृ–सिंह (१.१)	the lion among men

छन्दः उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
सु	ते	शि	शा	वे	व	सु	द	र्श	ना	ख्ये
द	र्शा	त्य	ये	न्दु	प्रि	य	द	र्श	ने	सः
मृ	गा	य	ता	क्षो	मृ	ग	या	वि	हा	री
सिं	हा	द	वा	प	द्वि	प	दं	नृ	सिं	हः

Other texts to read

किरातार्जुनीयम् भारविः

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

About

Resources

Connect