पात्रीकृतात्मा गुरुसेवनेन
स्पष्टाकृतिः पत्ररथेन्द्रकेतोः ।
तं पुत्रिणां पुष्करपत्रनेत्रः
पुत्रः समारोपयदग्नसंख्याम् ॥
पात्रीकृतात्मा गुरुसेवनेन
स्पष्टाकृतिः पत्ररथेन्द्रकेतोः ।
तं पुत्रिणां पुष्करपत्रनेत्रः
पुत्रः समारोपयदग्नसंख्याम् ॥
स्पष्टाकृतिः पत्ररथेन्द्रकेतोः ।
तं पुत्रिणां पुष्करपत्रनेत्रः
पुत्रः समारोपयदग्नसंख्याम् ॥
अन्वयः
AI
गुरु-सेवनेन पात्री-कृत-आत्मा, पत्र-रथ-इन्द्र-केतोः स्पष्ट-आकृतिः, पुष्कर-पत्र-नेत्रः पुत्रः तम् पुत्रिणाम् अग्र-संख्याम् समारोपयत् ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
पात्रीकृतेति॥ गुरुसेवनेन पित्रादिशुश्रूषया पात्रीकृतात्मा योग्यीकृतात्मा।
योग्यभाजनयोः पात्रम् इत्यमरः (अमरकोशः ३.३.१८७ ) । पत्ररथेन्द्रकेतोर्गरुडध्वजस्य स्पष्टाकृतिः स्पष्टवपुः। तत्सरूप इत्यर्थः। आकृतिः तथिता रूपे सामान्यवपुषोरपि इति विश्वः। पुष्करपत्रनेत्रः पद्मदलाक्षः पुत्रः पुत्राख्यो राजा। यद्वा, -पुत्र शब्द आवर्तनीयः। पुत्रः पुत्राख्यः पुत्रः सुतः। तं ब्रह्मिष्ठं पुत्रिणामग्रसंख्यां समारोपयत्। अग्रगण्यं चकारेत्यर्थः ॥
Summary
AI
His son, named Putra, whose soul was purified by serving his elders, who clearly manifested the form of Vishnu, and who had eyes like lotus petals, caused his father Brahmishtha to attain the foremost rank among all fathers.
सारांश
AI
गुरु सेवा से पवित्र और विष्णु के समान आकृति वाले, कमल नयन पुत्र ने अपने पिता को श्रेष्ठ भाग्यशाली पिताओं की श्रेणी में अग्रणी बना दिया।
पदच्छेदः
AI
| पात्रीकृतात्मा | पात्री–कृत–आत्मन् (१.१) | one whose soul was purified |
| गुरुसेवनेन | गुरु–सेवन (३.१) | by serving his elders |
| स्पष्टाकृतिः | स्पष्ट–आकृति (१.१) | of clear form |
| पत्ररथेन्द्रकेतोः | पत्ररथ–इन्द्र–केतु (६.१) | of Vishnu (whose banner is Garuda) |
| तं | तद् (२.१) | him (his father) |
| पुत्रिणां | पुत्रिन् (६.३) | among those with sons |
| पुष्करपत्रनेत्रः | पुष्कर–पत्र–नेत्र (१.१) | the lotus-petal-eyed |
| पुत्रः | पुत्र (१.१) | Putra |
| समारोपयत् | समारोपयत् (सम्+आ√रुह् +णिच् कर्तरि लङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | caused to ascend |
| अग्रसंख्याम् | अग्र–संख्या (२.१) | to the foremost rank |
छन्दः
इन्द्रवज्रा [११: ततजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| पा | त्री | कृ | ता | त्मा | गु | रु | से | व | ने | न |
| स्प | ष्टा | कृ | तिः | प | त्र | र | थे | न्द्र | के | तोः |
| तं | पु | त्रि | णां | पु | ष्क | र | प | त्र | ने | त्रः |
| पु | त्रः | स | मा | रो | प | य | द | ग्न | सं | ख्याम् |
| त | त | ज | ग | ग | ||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.